Od Placu Kanonicznego do Tumskiej 8

Muzealnicy z całej Polski, parlamentarzyści, przedstawiciele władz samorządowych i miejskich, mecenasi i sympatycy spotkali się 21 września na uroczystych obchodach jubileuszu 190 rocznicy istnienia Muzeum Mazowieckiego w Płocku. W podziemiach NovegoKina Przedwiośnie otwarto dwie wystawy, a kolekcja stała art déco wzbogaciła się o cenny komplet mebli. – Mam nadzieję, że już w grudniu zaproszę zwłaszcza panie na otwarcie kolejnej ekspozycji – secesyjnej biżuterii i strojów – powiedział dyrektor Leonard Sobieraj.
Obchody jubileuszu rozpoczęła dwudniowa sesja naukowa z udziałem: historyków, socjologów, kulturoznawców, regionalistów. Przewodniczyli jej: dr Wojciech Brzeziński, ks. prof. dr hab. Michał Marian Grzybowski, prof. dr hab. Krzysztof Jakubowski oraz Andrzej Sołtan z Muzeum Historycznego m.st. Warszawy. Pierwszego dnia tematy wystąpień skupiły się na przybywających na Mazowsze cudzoziemcach. Referaty opowiadały m.in. o Tatarach, Waregach, Olendrach, społeczności żydowskiej i niemieckiej. Kolejny dzień konferencji poświęcony został muzealnictwu regionalnemu. Zaproszeni goście mówili o zadaniach, jakie powinno spełniać współczesne muzeum regionalne, o potrzebie budowania tożsamości regionalnej i zachęcaniu do odwiedzania muzeum wszystkich grup społecznych, o roli samorządu jako mecenasa placówek kultury.
Trzeci dzień jubileuszu rozpoczęła uroczystość w sali kinowej NovegoKina Przedwiośnie. Budynek jest jednocześnie siedzibą oddziału muzeum. W jego podziemiach znajdują się nowe ekspozycje. Do Płocka przyjechali przedstawiciele parlamentu, władz miejskich, Urzędu Marszałkowskiego, Ministerstwa Kultury, muzealnicy z całej Polski, przedstawiciele placówek kultury i stowarzyszeń. Dyrektor Leonard Sobieraj dziękował wszystkim pracownikom oraz osobom, które wspierają płockie muzeum. Mecenasom podarował kopię obrazu Teodora Axentowicza Wiosna. Otrzymali je m.in.: marszałek Adam Struzik, prezydent Andrzej Nowakowski, przedstawiciele PERN-u i ORLEN-u. – Samorząd Województwa Mazowieckiego opiekuje się Muzeum od 12 lat. Myślę, że ta placówka jest kamieniem milowym w dziedzinie kultury europejskiej i światowej. Gdy zagranicznym gościom pokazuję podczas oficjalnych wizyt nasze Muzeum, jestem dumny. Nasi dziadowie rozpoczęli budowę muzeum, a my kontynuujemy ich pracę. To nasza powinność i przesłanie na przyszłość. Cieszę się szczególnie, że udało nam się uratować tak piękną kamienicę. Ten kwartał ulic wymaga dalszej rewitalizacji. I dobrze by było, żeby wśród odnowionych przestrzeni znalazły się kolejne ekspozycje Muzeum Mazowieckiego. Tego życzę dyrektorowi, załodze i nam wszystkim – powiedział marszałek Adam Struzik. Prezydent Andrzej Nowakowski podkreślał edukacyjne walory muzeum. – Dziękuję za rzesze dzieci i młodzieży, które w muzeum spotykają się z historią naszego miasta i Mazowsza na co dzień i liczę na dalszą owocną współpracę – mówił. Życzenia składali także: senatorowie Michał Boszko i Eryk Smulewicz, starosta Piotr Zgorzelski oraz poseł Zbigniew Kruszewski, prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego. Jubileuszową galę prowadził Leszek Skierski.
Kolebka muzealnictwa
regionalnego
Muzeum Mazowieckie powstało w 1921 roku jako Muzeum Publiczne i Szkolne Województwa Płockiego, z połączenia zbiorów Towarzystwa Naukowego Płockiego i Szkoły Wojewódzkiej. Jak zapisano w statucie, miało ono gromadzić „każdą osobliwość natury, pomnik historyczny albo jaką bądź rzecz naukom i przemysłowi przydatną”. W 1912 roku otwarto pierwszą ekspozycję muzealną, w domu TNP, przy Placu Kanonicznym 8, a w lutym 1928 roku Muzeum nadano imię prezydenta RP, profesora Ignacego Mościckiego. Dwa lata później urządzono dział przyrodniczo-ludoznawczy pod kierownictwem Kazimierza Gelinka. Po wojnie w 1945 roku muzeum wznowiło działalność. W 1950 roku tytułowało się już „Muzeum w Płocku”. Rozrastające się zbiory potrzebowały odpowiedniej siedziby. W 1960 roku uchwałą komitetu ekonomicznego podjęto decyzję o odbudowie kompleksu opactwa pobenedyktyńskiego z przeznaczeniem na nową siedzibę. 1 marca 1961 roku dyrektorem placówki został Marian Sołtysiak. Od 1963 roku zaczęto używać oficjalnej nazwy „Muzeum Mazowieckie w Płocku”.
Zorganizowana w roku 1967 wystawa secesji została okrzyknięta wydarzeniem i wpłynęła na przyjęcie przez muzeum specjalizacji w dziedzinie sztuki secesyjnej. Drugim obszarem zainteresowań miała być sfera petrochemiczno-rafineryjna. 16 maja 1973 roku otwarto w nowej siedzibie na Wzgórzu Tumskim ekspozycje historyczne i artystyczne. W 1977 roku nowym dyrektorem został Tadeusz Zaremba. 18 maja 1993 roku oddano do dyspozycji muzeum zabytkowy Spichlerz, w którym powstał Dział Etnografii. W lipcu 2004 roku na stanowisko dyrektora powołano Leonarda Sobieraja. Od czerwca 2005 roku Muzeum mieści się w odnowionej kamienicy secesyjnej przy Tumskiej 8, gdzie zachwyca stałą ekspozycją secesji mieszkańców i gości. W maju 2010 roku otwarto kolejny budynek, a 16 listopada – nowoczesną ekspozycję X wieków Płocka. W tym roku 14 maja w budynku NovegoKina Przedwiośnie po raz pierwszy pokazano stałą ekspozycję Sztuka Bolesława Biegasa. – Zazdroszczę kolegom, którzy dzisiaj robią ekspozycje, że wykorzystują taką technikę. Ekspozycja „X wieków Płocka” to przykład bardzo trafnego, dobrego użycia nowoczesnych mediów. Proponuję państwu, żebyśmy używali określenia, że Muzeum Mazowieckie jest najstarszym muzeum regionalnym w Polsce, a sam Płock jest kolebką muzealnictwa regionalnego w Polsce – powiedział Marian Sołtysiak, dyrektor Muzeum w latach 1961-1977.
Podczas jubileuszu Muzeum otrzymało wiele gratulacji i prezentów. Najwspanialszym podarunkiem jest komplet mebli art déco wartości 185 tysięcy do wyposażenia pokoju mieszkalnego, na który złożyło się trzech mecenasów: Samorząd Województwa Mazowieckiego, PERN Przyjaźń S.A. oraz miasto Płock. Takich szczodrych darczyńców zazdroszczą nam inne muzea. Dyrektorzy niektórych mniejszych placówek żałowali, że z powodu burzliwej historii Polski znaleźli się poza terytorium Mazowsza.
Muzeum Mazowieckie wspierają również członkowie Stowarzyszenia Przyjaciół Muzeum, wspólnie organizując choćby Jarmark Tumski. – Dziś muzeum jest instytucją finansowaną ze środków publicznych, ale jego dynamiczny rozwój zapewnia nie tylko bezpieczeństwo finansowe, ale także wielkie zaangażowanie i poświęcenie wszystkich pracowników. Ambitne plany rozwoju muszą być wsparte wysiłkiem społecznym. Pragnę zapewnić, że zawsze możecie liczyć na naszą pomoc i wsparcie – deklarował Paweł Mieszkowicz, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Muzeum Mazowieckiego.
Część oficjalną zakończył koncert kwartetu smyczkowego Prima Vista. Potem goście przeszli do sal, w których otwarto nowe wystawy. Ekspozycja stała została poświęcona Mirze Zimińskiej-Sygietyńskiej. Wystawa czasowa przedstawia prace mieszkającego w Australii, urodzonego w Płocku, Feliksa Tuszyńskiego.
Patronat honorowy nad jubileuszem objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski. Patronami obchodów byli: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski, Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik, Prezydent Płocka Andrzej Nowakowski.
Lena Szatkowska