O działalności Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu w minionym roku oraz o planach na przyszłość

– rozmowa z dyrektorem Muzeum Janem Rzeszotarskim

Panie Dyrektorze, niebawem w muzeum rozpocznie się wzmożony ruch turystyczny, pełnia letnich wydarzeń plenerowych i kulminacja grup wycieczkowych. Ale zanim przejdziemy do tego, co przed nami, proszę powiedzieć jak minął poprzedni rok, co udało się zrealizować, jakie nowości wprowadzono do muzealnej oferty? Ostatecznie – czy był to dla Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu rok udany?

Z całą pewnością rok 2022 możemy zaliczyć do udanych. Po pierwsze dlatego, że był to rok nieprzerwany obostrzeniami i restrykcjami, które towarzyszyły nam w poprzednich latach. Z wielką radością i zapałem rozpoczęliśmy zatem normalną działalność i wkroczyliśmy w życie muzealne z pełnym impetem.

Po drugie, był to rok udany z uwagi na bardzo duże zainteresowanie zwiedzających i wysoką frekwencję, sięgającą ponad 85 tysięcy osób. To dla nas nie tylko wielka radość i satysfakcja, ale także mobilizacja do dalszej pracy. Wreszcie po trzecie – udało się nam zrealizować zamierzone cele. W planach Muzeum na miniony rok znajdowało się między innymi otwarcie ratusza po zakończonej modernizacji, przygotowanie trzech wystaw czasowych, a także organizacja imprez plenerowych poświęconych wybranym zagadnieniom oraz obsługa ruchu turystycznego zgodnie z zapotrzebowaniem.

Wspomniane uroczyste otwarcie ratusza, które odbyło się 11 listopada 2022 r., było istotnym i oczekiwanym wydarzeniem minionego roku. Przez ostatnie dwa lata budynek poddawany był pracom remontowym, a sale wystawiennicze zostały wyłączone ze zwiedzania. I trzeba zauważyć, że choć budynek ratusza został wybudowany ponad 180 lat temu, z uwagi na regularne użytkowanie, był we względnie dobrym stanie technicznym. Jednak – biorąc po uwagę ogólny stan obiektu i kierując się należytą dbałością o zabytkowy obiekt – rozpoczęliśmy starania o pozyskanie funduszy na jego modernizację i adaptację na cele wystawiennicze. Decyzję tę dodatkowo umacniał także fakt, że na przestrzeni lat uległy zmianie nie tylko standardy dotyczące organizacji wystaw czy sposobów prezentowania eksponatów, ale także oczekiwania naszych zwiedzających.

Dzięki środkom pozyskanym z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego i Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego udało się zrealizować prace stolarskie, przebudować wnętrza, a także zamontować nowoczesne systemy wystawiennicze. Warto dodać, że po niemal 50 latach na ratuszowej wieży zawisł ponownie dzwon z 1843 roku, który może być wykorzystywany według zapotrzebowania. Ponadto obiekt został przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, które z powodu ograniczeń architektonicznych nie mogły korzystać z naszej oferty. Powstał także punkt informacyjny, gdzie można zapoznać się z muzealną ofertą, dokonać zakupu publikacji, a także zasięgnąć informacji o okolicznych miejscach, które warto odwiedzić.

Dzięki zrealizowaniu tej inwestycji ratusz będzie miejscem organizacji wystaw stałych i czasowych, jednak w znacznie szerszym zakresie niż dotychczas. Aktualnie w salach wystawienniczych prezentowana jest ekspozycja pt. „Sierpc. Miasto z widokiem na sztukę”, która przybliża prace z wielu dziedzin sztuki: malarstwa, ceramiki czy rzeźby, wykonane przez szesnastu lokalnych artystów. Będzie ona prezentowana do końca września 2023 r. i serdecznie zachęcam do jej zwiedzania.

Ponadto w ratuszu odbywają się spotkania autorskie, prelekcje oraz cykl wykładów „W czwartki o kulturze”. Są to ogólnodostępne wydarzenia, a o ich terminach i tematyce informujemy na bieżąco na stronie internetowej oraz muzealnym profilu na Facebooku. Mówiąc o ponownym udostępnianiu ratusza nie sposób pominąć faktu, iż Samorząd Województwa Mazowieckiego dokonał zakupu nieruchomości, znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie ratusza. W pomieszczeniach powstanie nowoczesny magazyn do przechowywania zbiorów, pomieszczenia do digitalizacji zbiorów oraz pracownie techniczne.

W roku 2022 zrealizowaliśmy także zadanie pn. „Rozbudowa i przebudowa stodoły ze Zbójna”. Aby uchronić budynek przed zniszczeniem i zapewnić bezpieczeństwo zwiedzającym, przeprowadzono prace budowlane, które polegały m.in. na przebudowie, konserwacji oraz rekonstrukcji uszkodzonych i zużytych elementów. Niebawem w budynku zostanie udostępniona zwiedzającym wystawa prezentująca transport wiejski.

Miniony rok przyniósł nam dwie publikacje naukowe, które ukazały się nakładem Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Pierwsza z nich to książka autorstwa Małgorzaty Gmiter pt.: ,,Dom główny frontowy… wybuduję. O ratuszu w Sierpcu i jego mieszkańcach opowieść niebanalna”. Motywacją do powstania wydawnictwa było zakończenie wspomnianej modernizacji ratusza w Sierpcu. Druga książka to publikacja poświęcona Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu, a jej autorami są Jerzy Piotrowski i Lucyna Grabowska. Wymowny tytuł „Jedyne takie miejsce” skrywa historię ponad 600-letniego Bieżunia oraz liczącego niemal 50 lat muzeum.

Nowością w minionym roku było przystąpienie muzeum do programu „Kulturalna Szkoła na Mazowszu”. Program ten umożliwia uczniom szkół podstawowych i ponadpodstawowych skorzystanie z preferencyjnych cen biletów do instytucji kultury, podległych Samorządowi Województwa Mazowieckiego. W ramach oferty za symboliczną złotówkę można nie tylko zwiedzić muzealną ekspozycję, ale także wziąć udział w interesujących lekcjach, warsztatach czy ścieżkach edukacyjno-przyrodniczych. Inicjatywa ta spotkała się z tak dużym zainteresowaniem pedagogów i uczniów szkół, że władze Mazowsza podjęły decyzję o kontynuacji programu w roku 2023. To doskonały sposób na to, by przy niewielkim nakładzie finansowym bliżej poznać ofertę mazowieckich muzeów, do czego serdecznie zachęcam pedagogów i ich wychowanków.

W minionym roku tradycyjnie ogromnym zainteresowaniem zwiedzających cieszyły się organizowane na terenie skansenu imprezy plenerowe, które gromadzą zarówno zwolenników kultury ludowej, jak również osoby pragnące poznać bliżej dawną obyczajowość. Do dobrze znanych programów muzealnych wydarzeń dodaliśmy nowe, ciekawe propozycje warsztatów dla dzieci i inscenizacji, takie jak szycie lalek motanek z gałganków czy wykonywanie masek demonów. Z kolei poświęcone tradycjom kulinarnym „Gotowanie na polanie” zostało w minionym roku zorganizowane po raz pierwszy we współpracy z Płockim Oddziałem Polskiego Związku Łowieckiego oraz grupą rekonstrukcyjną Knieje i Salony. W efekcie powstała impreza pod nazwą „Myśliwskie gotowanie na polanie” o nieco odmienionej, a zarazem niezwykle ciekawej formule, która okazała się przysłowiowym strzałem w dziesiątkę i w tej właśnie formie będzie kontynuowana w następnych latach.

Kolejną nowością wśród bogatej oferty imprez plenerowych będzie Wojewódzki Przegląd Orkiestr Dętych. Wydarzenie odbędzie się w czerwcu i będzie okazją do prezentacji umiejętności, wymiany doświadczeń, a także podnoszenia poziomu artystycznego orkiestr.

A jakie plany i nadzieje wiąże Pan z dalszą działalnością instytucji?

Uważam, że zawsze należy z nadzieją patrzeć w przyszłość i wyznaczać sobie nowe cele do realizacji. Przed Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu także stoją nowe wyzwania. Jednym z nich jest rewitalizacja zespołu pałacowego i założenia obronnego w Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu. Dzięki staraniom Marszałka Adama Struzika obiekt został zakupiony przez Samorząd Województwa Mazowieckiego i przekazany naszemu muzeum na zasadach użyczenia. Pałac pochodzi z XVII wieku i należał do rodu Zamoyskich. Ciekawostką jest fakt, że między innymi właśnie w tym pałacu prowadzone były prace nad projektem Konstytucji. Podjęte prace rewitalizacyjne pozwolą uchronić ten piękny i unikalny zabytek przed całkowitym zniszczeniem. W przyszłości powstanie tutaj Muzeum Konstytucji, gdzie, mam nadzieję, tętnić będzie życie kulturalne i naukowe.

Planujemy także rozbudowę kilku obiektów na terenie muzealnej wsi oraz uzupełnienie zagród o kolejne zabudowania. Kolejnym krokiem, który pozwoli poszerzyć ofertę turystyczną skansenu, a także zwiększyć jego atrakcyjność, jest odtworzenie wsi przydrożnej. W przyszłości zamierzamy zrekonstruować 37 obiektów, co pozwoli na ukazanie odmiennego typu zabudowy, a tym samym na szersze spojrzenie na problematykę osadnictwa dawnej wsi mazowieckiej.

Być może zabrzmi to nieco nieskromnie, ale Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu to dla mnie nie tylko jedna z najważniejszych instytucji kultury w Polsce, ale także miejsce osobiście bardzo mi bliskie. Moją wielką ambicją i pragnieniem jest, aby była to placówka wszechstronna, z jednej strony pielęgnująca historię regionu i to, co najistotniejsze w rodzimym dziedzictwie kulturowym, a z drugiej nowoczesna i otwarta. Chciałbym, aby Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu tętniło życiem, aby kształtowało poczucie tożsamości młodych ludzi. Zależy mi na tym, aby nasza opowieść o dawnych czasach inspirowała zwiedzających do poszukiwań i pogłębiania wiedzy, by korespondowała z odczuwaniem własnej tożsamości, wreszcie – by dawała poczucie przynależności historycznej.

Dziękuję za rozmowę.

Opr. (kw)

Materiał przygotowany we współpracy z Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu