Mazowieckie skanseny

Ogromnym bogactwem Mazowsza są skanseny. Nie tylko mają cudowny klimat prawdziwej polskiej wsi, ale też przypominają – zarówno tym starszym, jak i młodszym – piękne tradycje i zwyczaje. Skanseny-muzea poza gromadzeniem unikatowych eksponatów prowadzą też ożywioną działalność edukacyjną. W każdym z nich odbywają się cyklicznie różne imprezy, na które przyjeżdżają rodziny z całej Polski.

Zagroda Kurpiowska

fot. Zbigniew Panow

Zagroda Kurpiowska w Kadzidle jest uroczym małym skansenem położonym na terenie zalesionym. Ekspozycja na wolnym powietrzu składa się z zabytkowych drewnianych budowli wyposażonych w oryginalne sprzęty, narzędzia i meble. Jest to oddział Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce.
To typowa zagroda samotnicza zwana też kolonijną, a w jej skład wchodzą obiekty z końca XIX i początku XX wieku, m.in. chałupa – dom mieszkalny, spichlerz ule kłodowe, studnia z żurawiem. Organizowane są tu różnego rodzaju warsztaty – wypiekania pieczywa, tworzenia wycinanek czy innych ozdób.
Ponadto na terenie skansenu znajduje się scena widowiskowa i rekonstrukcja maneżu do imprez folklorystycznych i innych zabaw. Najciekawsza z nich to z pewnością „Wesele kurpiowskie”. Bywa, że jego organizatorom udaje znaleźć się narzeczonych, którzy zgodzili się zawrzeć związek małżeński w tradycyjny kurpiowski sposób. Zarówno w autentycznym weselu kurpiowskim, jak i w widowisku obrzędowym każdy może czynnie uczestniczyć. Rokrocznie imprezie towarzyszą kiermasze i pokazy rękodzieła ludowego, przejazdy furmankami, barwne orszaki ślubne, zabawy ludowe i konkursy.

Skansen Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie

fot. archiwum - Samorząd Województwa Mazowieckiego

Muzeum Mazowieckie w Płocku posiada największą obecnie w Polsce kolekcję pamiątek po Olendrach, w tym meble - komody, kredensy, stoły i ławy, często malowane we wzory roślinne, a także narzędzia ciesielskie i sprzęt gospodarski - maselnice, prasy i kotły do wyrobu powideł buraczanych oraz beczki do przechowywania i transportu suszonych owoców.
Obecnie na terenie Skansenu można zobaczyć wyremontowany dawny kościół ewangelicko–augsburski, pobliski odnowiony cmentarz, a także typowe dla osadnictwa olenderskiego zabudowania gospodarskie wraz z wyposażeniem: jednobudynkowy tzw. langhoff, łączący część mieszkalną ze stodołą i oborą, który został przeniesiony z miejscowości Kępa Karolińska oraz, pochodzący z miejscowości Białobrzegi, zespół obiektów składający się z budynku mieszkalnego, stodoły oraz budynku powidlarni, służącej także jako suszarnia owoców.
Wyremontowany został także istniejący budynek szkoły. We wnętrzach budynków powstały stałe ekspozycje prezentujące tradycyjne ich wyposażenie, oczywiście olenderskie, zarówno w części mieszkalnej, jak choćby sypialnia, jak również w części gospodarczej, gdzie znalazł się sprzęt rolniczy. Wszystkie pamiątki po Olendrach zostały pozyskane od mieszkańców dawnych olenderskich osad w trakcie badań terenowych.
Skansen i wydarzenia w nim organizowane cieszą się ogromnym zainteresowaniem odwiedzających chcących zagłębić historię osadnictwa przybyszów z Fryzji, Flandrii i Niemiec, którzy osiedlali się na tych terenach od XVII do połowy XIX wieku.

Muzeum Wsi Radomskiej

fot. archiwum - Samorząd Województwa Mazowieckiego

Muzeum Wsi Radomskiej zajmuje obszar o powierzchni 32,5 ha. Na jego terenie znajduje się 80 obiektów dawnego budownictwa wiejskiego (chałupy, dwory, kościół, budynki gospodarcze, kuźnie, wiatraki i młyny wodne), a 22 kolejne czekają w magazynach na montaż. Muzeum posiada również ponad 16 000 eksponatów ruchomych, wśród których na szczególną uwagę zasługują kolekcje: pojazdów, maszyn rolniczych, uli i narzędzi pszczelarskich, tkanin i sztuki ludowej.
W muzeum zrealizowano kilkuletni projekt, którego efektem jest nowa infrastruktura turystyczna i edukacyjna oraz zespół zabytkowych budowli związanych z gospodarką nadrzeczną mieszkańców radomskiego. Powstał kompleks budynków obsługujących turystów: kasa biletowa i amfiteatr.
Zbudowany został też ośrodek edukacji muzealnej, w którym realizowany jest nowy program edukacyjny, prowadzony przy wykorzystaniu bogatej gamy środków audiowizualnych oraz Internetu. Jego ważną częścią jest edukacja przyrodnicza, wykorzystująca muzealną ścieżkę przyrodniczą. Wzdłuż rzeki Kosówki, płynącej przez teren skansenu, zostały zestawione młyny, tartak oraz zagroda z Solca nad Wisłą.
Oddziałem Muzeum Wsi Radomskiej jest Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze. Muzeum to ma siedzibę w zabytkowym dworze z połowy XIX wieku, wybudowanym przez Juliusza Dem­bińskiego h. Nieczuja.

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

fot. archiwum - Samorząd Województwa Mazowieckiego

W Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu odtworzona została typowa dla pouwłaszczeniowej wsi mazowieckiej wieś rzędowa. W jej skład wchodzi 11 zagród włościańskich z rejonu Mazowsza północno-zachodniego. W skansenie odtworzono również zagrodę z Rębowa, w skład której wchodzi wiatrak.
W Muzeum znajduje się również kilka samodzielnych zespołów architektonicznych, doskonale uzupełniających odtworzoną wieś rzędową. Są to: zespół karczemny z karczmą z Sochocina, zespół dworski, dwór z Uniszek Zawadzkich, kościół wraz z dzwonnicą.
Otoczone warzywnymi i kwiatowymi ogródkami czy pasiekami chałupy oraz żyjące tu zwierzęta sprawiają wrażenie wsi wciąż tętniącej życiem. Wnętrza budynków przystosowane są do pełnionych przez nie funkcji i zmieniają się wraz ze zrywanymi kartkami kalendarza. Wyposażenie chałup wiejskich oraz wygląd samych zagród wskazuje na zróżnicowanie majątkowe ich właścicieli.
Obok mieszkań zamożnych znajdują się chałupy ubogie, wyposażone tylko w najbardziej niezbędne sprzęty. Takie tło okazuje się być doskonałym do zaprezentowania codziennych wiejskich zajęć gospodarskich i polowych.