Kustosze Pamięci Narodowej. Nagroda dla Bohdana Urbankowskiego

Na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się gala wręczenia nagrody Instytutu Pamięci Narodowej. Wśród tegorocznych laureatów jest wieloletni kierownik literacki w płockim teatrze, poeta, autor „Dramatów Płockich”, prozaik i filozof Bohdan Urbankowski. 

Nagroda „Kustosz Pamięci Narodowej” została ustanowiona w lipcu 2002 roku. Jest przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Polski w latach 1939-1989 lub za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami IPN. Kandydatów mogą zgłaszać instytucje, organizacje społeczne i naukowe oraz osoby fizyczne. Wyróżnienie ma charakter honorowy. 
W tegorocznej edycji nagród laureatami zostali: Waldemar Kowalski, Edward Müller, Bohdan Jerzy Urbankowski, Grupa Rekonstrukcji Historycznej „First to Fight” oraz ks. Adolf Chojnacki (1932-2001) – nagroda pośmiertna. 
Gratulując wszystkim wyróżnionym prezes IPN dr Karol Nawrocki powiedział: – Kustosz to ten, który jest gotów głosić prawdę o polskiej historii nawet w przestrzeni i czasie dotkniętym amnezją pamięci, a niestety tak też się działo po roku 1989. Wasze życiorysy, drodzy Kustosze, świadczą o tym, że wypełniacie wszystkie funkcje Kustoszy. 
Listy gratulacyjne do wyróżnionych skierowali prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda, marszałek Sejmu Elżbieta Witek, premier Mateusz Morawiecki, minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek. 
Bohdan Jerzy Urbankowski urodził się w 1943 roku Warszawie. Jego rodzice byli zaprzysiężonymi żołnierzami AK i brali udział w Powstaniu Warszawskim. Po powstaniu wraz z matką trafił do obozu w Pruszkowie, później na Śląsk. Ojciec został zamordowany w obozie koncentracyjnym w Leitmeritz.
Urbankowski ukończył studia polonistyczne i filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim. Był twórcą i teoretykiem Ruchu Nowego Romantyzmu, który głosząc hasło ocalania narodu przez kulturę, nawiązywał do literatury romantycznej, okupacyjnej i emigracyjnej. Efektem Manifestu Teatru Romantycznego było kilkanaście dramatów historycznych: m.in. „Żelazne kwiaty”, „Ballada o Hubalu”, „Mochnacki. Sny o ojczyźnie”. W 2018 roku (w 100-rocznicę odzyskania niepodległości)  prapremierę w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku miał jego dramat „Gwiazdy rdzewieją na dnie Wisły” w reż. Marka Mokrowieckiego. Był też autorem scenariuszy wystawianych przez teatr widowisk plenerowych m.in. „Masław”, „Ostatni Sejm wolnej Polski”, „Płonące cyfry 1863”. 
W latach 80. w Płocku zorganizował pierwszą scenę teatralną „Solidarności” w Polsce – Scenę ’81. Jego sztuki były blokowane bądź zdejmowane ze sceny – np. „Białe ogrody” w krakowskim Starym Teatrze, sztuka o gen. „Grocie” w Wałbrzychu czy poświęcony Piłsudskiemu „Czarny pierścień” w Płocku; podobnie prześladowane były książki.
W stanie wojennym współorganizował i współredagował wydawnictwa podziemne, pisywał m.in. w „Słowie Podziemnym”, w łódzkim „Przedświcie”, berlińskim „Poglądzie”, warszawskim „Tu Teraz”, a przede wszystkim w wydawnictwach KPN i „Solidarności”. W 1992 roku w rządzie premiera Olszewskiego był krótko doradcą ds. kultury, oświaty i wychowania przy MON. 
Bohdan Urbankowski jest autorem monografii najwybitniejszych Polaków: Mickiewicza, Piłsudskiego, Jana Pawła II i Herberta. Napisał także: „Czerwoną mszę”, „Ścieżkę nad drogami”, „Krew nie wysycha nigdy”, „Bohaterowie i zdrajcy”, wiele tomów poetyckich m.in. „Głosy”. W 2020 roku ukazał się wybór wierszy „Okno z widokiem na przemijanie”. 
Był stypendystą Instytutu Piłsudskiego w Nowym Jorku i Fundacji Dembińskiego w Paryżu, dwukrotnym delegatem na zjazdy Ligi Antykomunistycznej w Paryżu i Nowym Jorku (1989, 1990). W 2016 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 2022 – Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Otrzymał też: Srebrny Medal Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”, Order Polonia Restitua, Krzyż Wolności i Solidarności. 

m.a.

Fot. Wiktoria Włoczewska