Kurs walut, popyt i podaż, cena ropy... Czemu drożeje paliwo?

O tym, że za paliwo płacimy więcej, nie musimy przypominać. Każdy kierowca tankując swoje auto widzi, ile kosztuje napełnienie baku. Całkiem oczywiste jest to, że pojawia się pytanie – dlaczego obecnie  płacimy tyle za paliwo? 

Dwoma podstawowymi czynnikami, które decyzją o cenie paliw na stacjach we wszystkich krajach w Europie są notowania ropy naftowej oraz kurs dolara, bo w tej walucie płaci się firmom wydobywczym za zakup ropy naftowej. Według notowań z  8.06.2022 baryłka ropy kosztuje ok. 121 USD. Natomiast za amerykańską walutę, według średniego kursu NBP płacimy 4,29 zł. Cena ropy – w porównaniu do początku lutego – skoczyła więc o ponad 30%. I rzeczywiście, jest to bardzo dużo.
Trzecim ważnym czynnikiem są ceny gotowych paliw. Nie wszyscy pamiętają, że polskie rafinerie nie są w stanie wyprodukować tyle paliw, aby w 100 proc. pokryć zapotrzebowania polskich kierowców. Nasz kraj importuje istotną część paliw z międzynarodowych rynków. Dlatego na stacjach w Polsce oferowane są gotowe paliwa wyprodukowane za granicą.
Zgodnie z danymi Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego (POPiHN) w pierwszym kwartale 2022 roku polski rynek 3 głównych paliw (benzyn, oleju napędowego oraz LPG) powiększył się o 11% w stosunku do pierwszego kwartału 2021, przy poziomie importu wynoszącym 41%. Prościej mówiąc w pierwszym kwartale 2022 roku z importu pochodziło prawie 3,4 mln m3 paliw. Cenę gotowych paliw w dolarach amerykańskich, jednakową dla wszystkich rafinerii, ustala rynek ARA czyli Amsterdam – Rotterdam – Antwerpia.
Powinniśmy pamiętać, że zarówno benzyna, jak i olej napędowy są zwykłymi towarami, którymi handluje się na międzynarodowych giełdach. Ceny na europejskim rynku paliwowym kształtują się tak, by równoważyć popyt na paliwa z ich podażą. Z powodu niedoboru podaży w stosunku do popytu w ostatnim czasie cena diesla na międzynarodowych rynkach wzrosła dużo bardziej niż cena benzyny, czy nawet samej ropy. Przyczyną tych wzrostów jest trwająca wojna i oczekiwane oraz faktyczne zmniejszenie podaży paliw, które nakłada się na rosnący o tej porze roku popyt na paliwa.
A benzyna czy diesel różnią się zastosowaniem i mają swoją własną specyfikę. Popyt na benzynę tworzą głównie samochody osobowe i lekkie samochody dostawcze, a na diesla ciężki transport, maszyny i pojazdy rolnicze oraz przemysłowe. Ropę naftową zużywają jedynie rafinerie. Dlatego, o czym warto wiedzieć, ich ceny nie zmieniają się proporcjonalnie do kursu ropy.
Wpływ na cenę paliwa, jaką widzimy na dystrybutorach, mają też inne i niestety liczne czynniki zewnętrzne. Przykładem mogą być regulacje unijne, które wymuszają dodawanie biododatków do paliw – a cena biokomponentów wzrosła od 2012 roku trzykrotnie. Do tego dochodzą też rosnące koszty frachtu, czyli transportu paliw drogą morską (wzrost o ok.70%) oraz ceny energii i gazu, potrzebnych do produkcji paliw.
Oczywistym jest fakt, że wojna w Ukrainie nie pozostaje bez wpływu na rynki ropy i paliw. Rynki energetyczne, szczególnie w Europie, balansują na krawędzi poważnych wstrząsów po inwazji Rosji na Ukrainę. W tym momencie pozostaje wiele niepewności co do zakresu i wielkości wpływu. A to wszystko przekłada się na ceny paliw na stacjach w całej Europie.
Patrząc na sytuację w Unii Europejskiej widać, że ceny paliw w Polsce są jednymi z najniższych. Obecnie zarówno za litr benzyny PB95 mniej płacą tylko kierowcy w Bułgarii, Słowenii i na Węgrzech. W przypadku oleju napędowego obecnie taniej jest tylko na Węgrzech. Za litr benzyny w Polsce obecnie płacimy średnio 7,95 zł. Dla porównania za ten sam produkt, Litwini muszą zapłacić 9,32 zł, Słowacy 8,62 zł, Czesi 8,60 zł, a Grecy 10,62 zł (stan na 08.06.2022 – dane e-petrol.pl
Czy są jakieś dobre informacje? Przede wszystkim - w Polsce nie zabraknie ropy naftowej. PKN ORLEN zapewniał wielokrotnie, że jest przygotowany na każdy scenariusz i nawet po embargu na rosyjską ropę tego surowca będzie pod dostatkiem. Z czasem ceny paliw powinny zacząć się stabilizować. Oczywiście ciężko na razie przewidzieć, jak będzie przebiegał ten proces. Wiele zależy tutaj od sytuacji na Ukrainie.

Oprac. (jb)

Fot. www.freepik.com