Ksi??ka - O muzyce sakralnej

Zaprzyja?niony z Polihymni?, mi?o?nik chora??w, pomys?odawca katedralnego festiwalu muzyki jednog?osowej ks. Andrzej Lele?, wyda? w Oficynie Ksi??nicy P?ockiej obszern? prac? badawcz? (doktorat) po?wi?con? muzyce ko?cielnej w okresie odnowy. Takim terminem okre?la si? w historii muzyki sakralnej lata 1864 – 1918.Zapocz?tkowany na Zachodzie Europy (Ratysbona i opactwo benedykty?skie w Solesmes we Francji) ruch, mia? na celu oczyszczenie liturgii Ko?cio?a z element?w ?wieckich i przywr?cenia jej tradycyjnej postaci rzymskiej, wi?c: powr?t do ?piewanych w czasie nabo?e?stw chora??w gregoria?skich, renesansowej polifonii, tak?e komponowanie nowych utwor?w, opartych na wzorcach melodycznych i warsztatowych muzyki ko?cielnej. Uwag? autora zwraca przede wszystkim Mazowsze P?ockie, przypomina utwory muzyczne, kre?li sylwetki ludzi Ko?cio?a, biskup?w i organist?w, staraj?c si? odpowiedzie? na pytanie, w jakim stopniu reforma obj??a Diecezj? P?ock?, czy by?a to sprawa znacz?ca dla polskiego i europejskiego nurtu odnowy muzycznej. Szkopu? w tym, ?e sami duchowni, niewystarczaj?co przygotowani w ?wczesnych seminariach (przypomnijmy ?e by? to okres zabor?w), nie rozumieli specyfiki liturgii rzymskiej a chora?u gregoria?skiego prawie nie uczono. Najwi?cej do ?yczenia pozostawia? poziom organist?w, tylko nieliczne parafie mia?y dobrze przygotowanych muzyk?w, kt?rzy wprowadzaliby dzia?ania reformatorskie. Aczkolwiek autor tej tematyki w naukowej rozprawie nie kontynuuje, w literaturze polskiej pozostaj? sylwetki organist?w, kt?rych popisy wokalne wywo?ywa?y niezamierzony ?miech. Dzi? to ju? przesz?o??, wiele ?wi?ty? s?ynie organami i organistami, czego przyk?adem jest Bazylika Katedralna w P?ocku. Mimo trudno?ci, ruch odnowy rozpocz?? si? jednak na ziemiach polskich, najpierw w Pelplinie, p??niej Lwowie i Poznaniu – tu za spraw? konsekwentnego odnowiciela muzyki ko?cielnej ks. J?zefa Surzy?skiego i jego czasopisma „Muzyka ko?cielna” oraz Stowarzyszenia ?w. Wojciecha, kt?rego celem by?o piel?gnowanie chora?u gregoria?skiego. Autor podkre?la, ?e w omawianym okresie nie?atwo by?o dokonywa? reform, a ko?ci?? p?ocki n?kany represjami stara? si? gromadzi? wiernych na nabo?e?stwach i prowadzi? przede wszystkim niedzieln? katechizacj?. Pisz?c o przedstawicielach ruchu odnowy, trzeba koniecznie przypomnie? kilka sylwetek. Pierwsza to ks. Antoni Julian Nowowiejski, jeden z pierwszych, kt?ry podj?? studia zagraniczne z teologii i liturgii w Akademii Duchownej w Petersburgu. Okre?laj?c „?piew jako mow? uczu?” p??niejszy arcybiskup wyda? pioniersk? prac? „?piew liturgiczny, muzyka i ch?ry ko?cio?a katolickiego”. Kolejne publikacje m.in. „Ceremonia? parafii” i liczne artyku?y potwierdzi?y wybitnego znawc? liturgii i muzyki ko?cielnej. Uczy? tego z powodzeniem ju? jako profesor w Seminarium Duchownym w P?ocku, kszta?c?c dobrze przysz?ych ksi??y. Dowodem szacunku, jakim go darzono, by? wyb?r na prezesa sekcji mi?o?nik?w muzyki ko?cielnej przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Drugim pasjonatem muzyki ko?cielnej by? ks. Bronis?aw Marya?ski (odby? studia filozoficzne na Sorbonie), inicjator „Rocznika dla organist?w”, proboszcz w Brwilnie. Znanym i cenionym (tak?e poza granicami) diecezji reformatorem muzyki ko?cielnej by? ks. Eugeniusz Gruberski, dyrygent i kierownik ch?r?w, kompozytor, wydawca „?piewu ko?cielnego”. Jego wychowankowie to ?wietni organi?ci, a Wac?aw Lachman zdoby? s?aw? jako znany w Polsce muzyk i kompozytor. Reform? muzyki sakralnej wspierali, pracuj?cy w wi?kszych o?rodkach organi?ci: ojciec ksi?dza Eugeniusza – Wiktor Gruberski, Szczepan Alojzy Sieja, Benedykt Sianko i inni. Im w?a?nie „znanym i nieznanym myzykom ko?cielnym Mazowsza P?ockiego” dedykuje swoj? ksi??k? autor. Publikacj? (wydan? przy wsparciu finansowych PKN Orlen) zamyka aneks nutowy zawieraj?cy najciekawsze z odnalezionych kompozycje p?ockich muzyk?w ko?cielnych. Miejmy nadziej?, ?e autor b?dzie kontynuowa? prac? badawcz? i obejmie ona tak?e lata p??niejsze. Podczas promocji ksi??ki Andrzeja Lelenia „Religijna kultura muzyczna Mazowsza P?ockiego 1864 – 1918” ks. prof. Tadeusz ?ebrowski om?wi? zabytki muzyczne, ?redniowieczne r?kopisy ze zbior?w Biblioteki Seminarium Duchownego. Jak na muzyczny doktorat przysta?o, us?yszeli?my r?wnie? utwory reformator?w, czyli ks. Eugeniusza Gruberskiego i pie?? Franciszka Bornika „Cudowna Sk?pska” w wykonaniu Joanna Domaga?y – sopran i Jaros?awa Domaga?y – fortepian oraz kwintetu Canzona. Lena Szatkowska Fot. Dariusz Ossowski