Jest takie miejsce trzy kroki stąd …. Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

Sierpecki skansen jest miejscem, gdzie pojęcie czasu zyskuje nowy wymiar. Możliwy jest tu powrót do dawnej obyczajowości, śladami przodków, których rytm życia wyznaczały zmieniające się pory roku. To całkiem inny świat; pozbawiony pośpiechu, beztroski i zaciszny… W zagrodach i na łąkach swobodnie przemieszczają się zwierzęta, które są idealnym dopełnieniem sielskiego obrazka sprzed lat. Nawet praca wre tutaj zupełnie jak niegdyś na wsi; według dawnych metod wykonywane są czynności domowe, gospodarskie oraz pokazy codziennych obowiązków i tradycyjnych rzemiosł. Słowem – autentyczna wieś sprzed stu lat…

Niestety, trudny czas izolacji spowodowany pandemią i związane z nią liczne utrudnienia w znacznym stopniu ograniczyły działalność instytucji kulturalnych, w tym także Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Jednak teraz, pełni nadziei i nowych pomysłów powracamy po przerwie i z nieskrywaną radością zachęcamy do odwiedzania zarówno skansenu, jak i Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu, a od listopada – także sierpeckiego ratusza, gdzie aktualnie trwają prace remontowe. W skansenie proponujemy naszym Gościom spacer śladami przodków po XIX – wiecznej wsi mazowieckiej, gdzie podziwiać można w pełni wyposażone zagrody w naturalnym pejzażu przydomowych ogródków, sadów, pasiek i pól uprawnych. Wiosną i latem w tej pięknej scenerii odbywają się liczne imprezy i wydarzenia plenerowe. Podobnie będzie także w tym roku.

SEZON LETNI W SKANSENIE…

Już 10 kwietnia zapraszamy na obchody „Niedzieli Palmowej w skansenie”. Najważniejszym jej punktem będzie uroczysta msza święta w XVIII – wiecznym kościele, połączona z poświęceniem palm i procesją, a także wystawa „Wielkanoc na Mazowszu” prezentowana w zabytkowych obiektach. Spacerując po terenie ekspozycji, w kolejnych wnętrzach będzie można ujrzeć zarówno czynności związane z przygotowaniem do świąt, jak również samo ich celebrowanie: różnorodne wzornictwo na wielkanocnych jajach, przygotowanie wielkanocnych palm, święconkę  chłopską i dworską, świąteczne śniadanie oraz wielkanocne dekoracje wnętrz. „Niedzieli Palmowej w skansenie” towarzyszy konkurs na „Tradycyjną palmę wielkanocną” i wystawa palm zgłoszonych do konkursu oraz wielkanocny kiermasz rękodzieła stwarzający okazję do nabycia koszyczków, palemek i ozdób. Uroczysty charakter „Niedzieli Palmowej w skansenie” podkreśli Zespół Tańca Ludowego MASOVIA Politechniki Warszawskiej oraz Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Sierpc, które zadbają o  oprawę muzyczną wydarzenia.

Aby lepiej poznać wielkanocne gry i zabawy sprzed lat, a nawet wziąć w nich udział, wystarczy wybrać się do skansenu w Wielkanocny Poniedziałek i wziąć udział w „Grach i zabawach wielkanocnych”. Specjalnie dla zwiedzających przygotowane zostaną różnorodne formy rozrywki, tak popularne dawniej w okresie wiosennym i wielkanocnym, a dziś już zapomniane i niepraktykowane. Toczenie jajek, gra w kręga, czy wielkanocna huśtawka, na której bujano się stojąc, to tylko wstęp do przygotowanych na Wielkanocny Poniedziałek atrakcji. Nawiązaniem do zabaw wielkanocnych będzie prezentowana we wnętrzach wystawa „Wielkanoc na Mazowszu”.

Tymczasem wraz z początkiem maja skansen zaprasza do udziału w imprezach o charakterze pikniku. 1 maja odbędzie się „Myśliwskie gotowanie na polanie” - wydarzenie adresowane do wszystkich, którym bliska jest kultura, obyczaje i muzyka myśliwska, jak również do tych, którzy chcieliby lepiej poznać tę bogatą obyczajowość. Impreza zostanie zorganizowana we współpracy z Płockim Oddziałem Polskiego Związku Łowieckiego oraz grupą rekonstrukcyjną Knieje i Salony. A że myślistwo to wyjątkowo szerokie zagadnienie, wydarzeniu będzie towarzyszyło wiele atrakcji. Jedną z nich będzie wystawa najpopularniejszych ras psów myśliwskich oraz gatunków ptaków łowczych. Polski Związek Łowiecki zaprosi uczestników imprezy na konkurs wabienia jeleni, w którym zmierzą się najlepsi sygnaliści. Przy okazji konkursu będzie można zapoznać się z wyglądem, zastosowaniem a nawet brzmieniem rogu myśliwskiego. Nie zabraknie również atrakcji dla dzieci -  tematyczne zabawy i quizy, kreatywne warsztaty plastyczne poświęcone dzikim zwierzętom leśnym – to tylko nieliczne spośród wachlarza zaplanowanych propozycji. Konkurs na „Najsmaczniejszą potrawę mazowiecką” będzie doskonałą okazją do zaprezentowania talentów kulinarnych indywidualnych amatorów gotowania oraz Kół Gospodyń Wiejskich. Jak na myśliwską imprezę przystało, tegoroczna edycja konkursu zostanie wzbogacona o dodatkową kategorię kulinarną, a mianowicie potrawę z dziczyzny. Absolutną nowością będzie degustacja dań przygotowanych z dziczyzny, mięsa wciąż mało popularnego i niedocenianego. Wyjątkową atrakcją będzie przyrządzany przez mistrza kulinarnego na oczach widzów gulasz myśliwski, którego skosztować będzie mógł każdy. Nie zabraknie także mszy świętej w intencji myśliwych i leśników, która wyjątkowo zostanie odprawiona w asyście pocztów sztandarowych. O oprawę muzyczną nabożeństwa zadba  Zespół Muzyki Myśliwskiej im. Marcina Kamińskiego przy Zarządzie Okręgowym Polskiego Związku Łowieckiego w Płocku. Tymczasem na scenie amfiteatru zagości zespół Masterbrass, którego członkowie wykonają utwory muzyczne o tematyce myśliwskiej, wywodzące się z przełomu XIX i XX wieku.

Natomiast 3 maja skansen zaprasza na „Majówkę w skansenie”, która będzie miała charakter rodzinnego pikniku w sielankowej atmosferze wsi mazowieckiej minionych lat. Przez cały dzień będzie można obserwować codzienne życie jej mieszkańców. We wnętrzach chałup, zagrodach i na polach krzątać się będą gospodarze wykonujący swe zwyczajowe obowiązki. Zwiedzający będą mieli okazję zobaczyć, na czym polegało przędzenie na kołowrotku, odwiedzą krawcową, szewca i wikliniarza, a nawet pomogą praczce nosić wodę przy pomocy drewnianych nosideł. Na terenie jednej z zagród dzieci będą mogły pobawić się replikami zabawek swoich dziadków, spróbować chodzenia na szczudłach i toczenia obręczy, w innej -  odkryją tajniki wyrobu bibułkowych kwiatów. Spacer po wiejskich zagrodach urozmaicą liczne inscenizacje przybliżające wiosenne prace domowe, gospodarskie i polowe. We wnętrzach chałup, na polach i w zagrodach zwiedzający zobaczą między innymi: pokaz orki konnej i bronowania, siewu zbóż, sadzenia ziemniaków, przędzenia wełny na kołowrotku, czy prania i maglowania bielizny. Imprezę uatrakcyjni kiermasz rękodzieła i produktów regionalnych. Każdy będzie mógł także wziąć udział w rodzinnych konkursach i zabawach, takich jak wiejski tor przeszkód, przeciąganie liny czy wspólne zbieranie szyszek. Na scenie amfiteatru będzie można podziwiać utwory o charakterze marszowym i okolicznościowym w wykonaniu orkiestr dętych.

Równie interesująco zapowiada się pierwsza niedziela czerwca, która od lat jest w skansenie poświęcona najmłodszym. Niezapomniane wrażenia podczas „Dnia Dziecka w skansenie” zapewni możliwość posługiwania się kopiami zabawek z dawnych czasów w specjalnie zaaranżowanym barwnym ogródku zabaw. Na terenie jednej z zagród każdy będzie mógł spróbować swych sił w dawnych zabawach podwórkowych: chodzeniu na szczudłach, toczeniu obręczy, a nawet strzelaniu z procy do celu. Polana przy amfiteatrze zamieni się w barwne miejsce koncertów, gier, zabaw i konkursów z nagrodami. Nową propozycją będą cieszące się niebywałym zainteresowaniem wśród dzieci zawody hobby horse. Nie zabraknie również kiermaszu, na którym prowadzona będzie sprzedaż tradycyjnych zabawek dziecięcych, a także słodyczy, obwarzanków i waty cukrowej. Najmłodsi odkryją także barwny świat sztuki ludowej i nauczą się wykonywać piękne kwiaty z bibuły, a nawet własnoręcznie szyć szmacianą lalkę lub konika. Na scenie amfiteatru odbędzie się interesujące widowisko teatralne dla dzieci.

Z kolei w pierwszą niedzielę lipca skansen proponuje udział w pikniku pszczelarskim „Miodobranie  w skansenie”. Na gości czekać będą liczne atrakcje i pokazy prowadzone przez profesjonalnych pszczelarzy na terenie pasiek. Uczestnicy pokazów będą mogli podziwiać wszystkie etapy procesu miodobrania: od podbierania miodu z uli, przez odsklepianie wosku i odwirowywanie miodu, aż po zakładanie węzy w ramkach. Każdy będzie mógł przekonać się, jakie są różnice między dawną a współczesną pracą pszczelarza, bowiem pokazy prowadzone będą zarówno przy użyciu współczesnych akcesoriów, jak również przy pomocy drewnianych sprzętów pszczelarskich z początku XX w. Wszystkie zagrody tętnić będą życiem, a w każdej z nich krzątać będą się gospodarze oraz wykonujący swą pracę twórcy ludowi. Spacerując między poszczególnymi domostwami można będzie odkrywać tajniki dawnych codziennych zajęć: pranie i maglowanie odzieży, a także dawne zanikające zawody, wśród których prym wieść będą: szewc, kowal czy plecionkarz. W specjalnie zaaranżowanej dziecięcej pasiece odbędą się warsztaty wykonywania świeczek z węzy pszczelej, a swe dzieła dzieci zabiorą na pamiątkę do domu, by przypominała o wizycie w skansenie. W jednej z chałup będzie można wysłuchać porad ludowej zielarki, w innej poznać sztukę wycinania efektownych firanek z papieru. Na scenie amfiteatru czekać będą atrakcje muzyczne - skoczne tańce i wesołe przyśpiewki. Ponadto przez cały dzień odbywać się będzie kiermasz różnorodnych wyrobów pszczelich i rękodzieła ludowego. To idealna okazja, by dokonać zakupu różnych rodzajów miodów i produktów pokrewnych.

Sierpień jest miesiącem poświęconym pracom żniwnym, które w pełnej krasie zaprezentowane zostaną podczas imprezy plenerowej „Żniwa w skansenie”. Odbędzie się szereg pokazów z aktywnym udziałem zwiedzających, m.in. koszenie zboża kosą, kosiarką konną i żniwiarką, kombajnem Vistula, ostrzenie kosy, podbieranie zboża sierpem, czy stygowanie. Ich uzupełnieniem będą liczne inscenizacje towarzyszące pracom żniwnym: młocka cepami, oczyszczanie ziarna wialnią, a także mielenie ziarna młynkiem do kaszy. Nie zabraknie również jednego z mniej znanych zwyczajów żniwnych, jakim jest obrzęd „strojenia przepiórki”. Wielu emocji dostarczy z pewnością pokaz wyplatania wieńca dożynkowego. Ponadto na terenie jednej z zagród dzieci dowiedzą się „Jak to ze zbożem było”, czyli będą mogły wziąć udział w mieleniu ziarna w żarnach, młóceniu zboża cepami i odwiewaniu ziarna, a nieopodal ujrzą pracę kieratu. W zagrodach gospodynie będą oddawać się swym obowiązkom: pęczkowaniu ziół pozyskanych z przydomowych ogródków, czy też tkaniu szmacianych chodników i wykonywaniu ozdób upiększających  izby. Przy swych warsztatach zasiądą: kowal, szewc i wiejski plecionkarz. Na terenie jednej z zagród zwiedzający obejrzą widowisko dożynkowe. Jak na żniwa przystało, w zagrodzie młynarza będzie pracował wiatrak typu koźlak, gdzie będzie można z bliska obserwować proces mielenia ziarna. Tradycyjnie w XVIII – wiecznym kościele z Drążdżewa zostanie odprawiona msza święta w intencji obfitych plonów.  Ponadto, przez cały dzień odbywać się będzie kiermasz pieczywa wyrabianego na naturalnym zakwasie i wypiekanego w tradycyjny sposób, a także tradycyjnych potraw oraz wyrobów rękodzieła. Na scenie amfiteatru zostaną zaprezentowane ludowe tańce regionalne i przyśpiewki o tematyce żniwnej.

Tymczasem w ostatnią sobotę sierpnia skansen zaprasza na Mazowiecki Dzień Integracji Osób Niepełnosprawnych. Nadrzędną misją tego wydarzenia jest znoszenie wszelkich barier i szerzenie tolerancji w stosunku do osób z niepełnosprawnościami. Na uczestników czekają różnorodne atrakcje. Na terenie ekspozycji muzealnej - w zagrodach chłopskich z końca XIX i początku XX w.  będą się odbywały prezentacje  dawnych prac gospodarskich: ręczne pranie i maglowanie bielizny, wirowanie śmietany za pomocą centryfugi, tkanie chodników na krosnach, czy wykonywanie ozdób papierowych upiększających wnętrza izb. Swoje warsztaty pracy zaprezentują wiejscy rzemieślnicy: kowal, plecionkarz i szewc. W programie imprezy nie może zabraknąć miejsca na rekreację. Uczestnicy spróbują swych sił w rozmaitych konkursach i zabawach, bowiem najlepszą formą integracji jest wspólne pokonywanie trudności i współzawodnictwo. Imprezę wzbogacają koncerty zespołów i kapel ludowych.

Zwieńczeniem letnich imprez plenerowych będą odbywające się w pierwszą niedzielę września „Wykopki w skansenie”, prezentujące tradycyjne metody zbioru plonów oraz jesienne prace gospodarskie. Na polach przez cały dzień prezentowane będą pokazy tradycyjnych metod zbioru ziemniaków motykami i kopaczką konną, a także sortowania ziemniaków. W zagrodach chłopskich zwiedzający zobaczą proces gręplowania owczej wełny, kręcenie powrozów za pomocą kołowrotka powroźniczego czy kiszenie kapusty. Specjalnie dla najmłodszych uczestników imprezy odbędą się warsztaty garncarstwa, tworzenia ludowych wycinanek, wykonywania słomianych ozdób i obróbki zbóż z pomocą replik dawnych sprzętów oraz narzędzi. W zagrodzie młynarza będzie pracował wiatrak typu koźlak, a w XVIII-wiecznym kościele z Drążdżewa odprawiona  zostanie msza św. w intencji rolników. Imprezie towarzyszyć będzie kiermasz ziemiopłodów, stwarzający okazję do nabycia nie tylko warzyw i owoców pochodzących z upraw muzeum, ale nawet zwierząt hodowlanych – kaczki, kury lub królika. Tradycyjnie nie zabraknie stoisk oferujących szeroki wybór produktów regionalnych i rękodzieła. Na scenie amfiteatru odbędą się koncerty przybliżające rodzimy folklor.

Wszystkie wydarzenia plenerowe odbywające się w skansenie zostaną wzbogacone inscenizacjami w wykonaniu członków Grupy Rekonstrukcji Historycznej Ludności Cywilnej z Mławy. Wiernie odwzorowane postacie przekupek, Żydów, dziadów wędrownych, parobków, czy dziedziców pozwolą jeszcze lepiej zrozumieć atmosferę wsi z początku XX wieku.

Reasumując, każda z imprez plenerowych jest zaproszeniem do dawnego, nieco zapomnianego już, choć jakże pięknego świata. Sierpecki skansen to miejsce wyjątkowe. Można tu nie tylko poznać rodzime tradycje, ale też wypocząć i w atrakcyjny sposób spędzić dłuższy czas z rodziną. Ułatwia to znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie nowoczesny kompleks hotelowo – gastronomiczny, położony w malowniczej okolicy, na pięknie zalesionym terenie. Hotel SKANSEN daje unikalną możliwość skorzystania z nowoczesnych form relaksu, rozrywki i wypoczynku, umożliwia rekreację na świeżym powietrzu, a także skorzystanie ze strefy wellness. Bliskość natury, niczym niezmącona cisza oraz wyjątkowe położenie są gwarantem wymarzonego wypoczynku. Warto zatem odwiedzić Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, by codzienny pośpiech zastąpić niespiesznym spacerem wierzbową aleją, wśród zabytków architektury drewnianej.

NOWA ODSŁONA EKSPOZYCJI W MUZEUM MAŁEGO MIASTA W BIEŻUNIU…

Będąc w Sierpcu warto wybrać się również do Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu, będącego oddziałem Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Można tu zwiedzić wartościowe ekspozycje udostępnione po trwającej cztery lata modernizacji bieżuńskiego muzeum. Prace rewitalizacyjne zaowocowały powstaniem idealnego miejsca do zaprezentowania ekspozycji, przybliżającej specyfikę małych miasteczek z połowy XIX stulecia. Inwestycja zrealizowana została w ramach zadania pn. „Modernizacja i adaptacja na cele wystawiennicze obiektów Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu Oddział Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu” i sfinansowana w całości z budżetu Województwa Mazowieckiego.

Kompleks muzealny tworzy pięć budynków, a prezentowane w ich wnętrzach wystawy pozwalają w sposób szczegółowy poznać obyczajowość XIX-wiecznego miasteczka. W domu Stefana Gołębiowskiego z 1821 r. z pietyzmem i starannością odtworzono wnętrza mieszkalne: pokój gościnny, salonik rodziców poety, sypialnię, kuchnię i jadalnię. Na uwagę zasługuje bogaty księgozbiór poety, liczący aż 9 tysięcy woluminów i  mieszczący się w trzech salach. Na półkach dostrzec można dzieła najwybitniejszych pisarzy: Czesława Miłosza, Władysława Stanisława Reymonta, czy Bolesława Prusa. Nie brakuje także dzieł z zakresu historii i teorii literatury, wśród których prym wiodą pozycje Juliana Krzyżanowskiego. Dopełnieniem ekspozycji są plansze przybliżające życie pisarza – od wczesnych lat młodości i rozkwitu twórczości poetyckiej, przez zainteresowanie działami Horacego, aż po imponującą pracę przetłumaczenia wszystkich jego dzieł. Uzupełnieniem ekspozycji są fotografie przedstawiające wizerunek Stefana Gołębiowskiego i jego okazały portret. Za sprawą multimedialnego regału z książkami zwiedzający mogą zapoznać się z  dziełami twórcy oraz historycznym filmem dokumentalnym. Ponadto, w Domu Poety znajduje się także odtworzony gabinet ostatniego burmistrza Bieżunia – Józefa Blocha, który urzędował w tym budynku pod koniec XIX wieku.

Z kolei wnętrze zabytkowego spichlerza z wielką starannością odtwarza warsztaty rzemieślnicze typowe dla specyfiki małego miasta. Można tu ujrzeć elementy charakterystyczne dla wielu dziedzin działalności: rybołówstwa, stolarstwa, czy tkactwa. Na drewnianych stołach i ławach piętrzą się kopańki, dzieże, narzędzia do obróbki lnu, wyrobu masła, kiszenia kapusty oraz prania. Na uwagę zasługuje ekspozycja poświęcona pozyskiwaniu torfu, które było w rejonie Bieżunia wyjątkowo powszechne. Przybliżona została także historia wagi, a jej uzupełnieniem są eksponaty prezentujące wiele rodzajów wag o różnym przeznaczeniu. Ponadto zwiedzający mogą zgłębić historię prania i maglowania odzieży, wyrabiania masła i sera, obróbki drewna, a także jednego z najstarszych rzemiosł w kulturze materialnej, jakim jest tkactwo. Wyjątkową częścią ekspozycji jest niewątpliwie wykonany z drewna wolant oraz przedwojenny rower wyprodukowany w Fabryce Rowerów Zenona Kamińskiego w Mławie.

Mieszczący się w kolejnym budynku szpital skrywa nie tylko gabinet lekarza pracującego w małym miasteczku, ale także część mieszkalną - salonik, sypialnię, jadalnię i kuchnię. Została tu przygotowana nowa odsłona ekspozycji „Gabinet i wnętrza mieszkalne lekarza z małego miasteczka” dedykowana dr Antoniemu Wolskiemu oraz „Bieżuń i jego mieszkańcy w dawnych latach”. Można tu poznać historyczne momenty miasta, najważniejsze postacie, które miały niezaprzeczalny wpływ na funkcjonowanie Bieżunia – a wszystko zobrazowane osobistymi pamiątkami mieszkańców, dokumentami i fotografiami sprzed lat. Uzupełnieniem ekspozycji są multimedia – monitory dotykowe umożliwiające skorzystanie ze zróżnicowanych tematycznie aplikacji. Za sprawą jednej z nich można poznać tajniki medycyny minionych lat, inna przybliży historię szkolnictwa w I połowie XX wieku, kolejna wprowadzi w świat wyjątkowej kultury żydowskiej. Ekspozycję wzbogacają hologramy budynków wchodzących w skład kompleksu muzealnego oraz pałacu Zamoyskich oraz film ilustrujący historię miasta i życie jego mieszkańców.

Muzealne ekspozycje w bieżuńskim muzeum nabrały nowego blasku i zachęcają do odwiedzania wszystkich, chcących zgłębić swoistą specyfikę życia w niewielkim XIX - wiecznym miasteczku, jak również pragnących przenieść się, choćby duchowo, do tych czasów.

Serdecznie zapraszamy do skorzystania z oferty Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu i odwiedzenia skansenu oraz Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu. Wrażeń z pewnością nie zabraknie.

Agnieszka Jezierska – Chalicka