Jak trutnie spędzają zimę? Rój jak królestwo – panuje w nim bezwzględna hierarchia

Kto w dzieciństwie oglądał „Pszczółkę Maję”, ten na pewno pamięta, że główna bohaterka tego uroczego serialu dla dzieci była prawdziwą buntowniczką, która miała opory przed podporządkowaniem się panującym w ulu sztywnym zasadom. Jednak ukazane w bajce życie pszczół, choć niepozbawione trafnych spostrzeżeń, nie oddało w pełni bezwzględności świata tych niezwykle pożytecznych owadów.

Królowa jest tylko jedna
Rządy w ulu pełni królowa matka. Od niej zależy ciągłość pszczelej monarchii i przetrwanie roju. Młoda królowa, zanim zacznie składać jajeczka, musi zostać unasienniona. W tym celu wyrusza na gody, podczas których kopuluje – w trakcie lotu godowego poza ulem – z wieloma samcami. Ich nasienie zbiera i następnie przechowuje w specjalnym zbiorniczku, z którego podczas składania jaj pobiera plemniki. Zapas ten starcza jej nawet na kilka lat. Gdy się skończy, królowa nie wylatuje już w ponowny lot godowy – wtedy musi zostać wymieniona. Robią to same robotnice lub pszczelarz.
Zdarza się, że w ulu pojawi się więcej niż jedna matka. Dzieje się tak, gdy robotnice „wyhodują” sobie nową królową, podczas gdy obecnie panująca wciąż znajduje się w ulu. Wówczas stara matka opuszcza ul wraz z częścią roju. Możemy to zaobserwować, gdy na gałęzi drzewa utworzy się charakterystyczne skupisko pszczół – kłąb wokół królowej matki. Mając odpowiednie narzędzia i strój zabezpieczający przed użądleniami, pszczelarz może ściągnąć taki kłąb i przenieść rój do pustego ula.
Kiedy w jednym ulu pojawi się więcej niż jedna młoda królowa, ta, która przepoczwarzyła się jako pierwsza, zabija swoje rywalki w walce o pszczeli tron. Po osiągnięciu dojrzałości wylatuje na gody, a gdy z nich powraca, rozpoczyna na dobre swoje rządy.

Cykl życia pszczoły
Pszczoła przechodzi przeobrażenie zupełne – z jaja w larwę, z larwy w poczwarkę, a z poczwarki w postać dorosłą.
Pierwszą fazą cyklu życia pszczoły jest jajo. Z jaj zapłodnionych nasieniem trutni wykluwają się samice. To, czy wykluje się z nich robotnica, czy matka, zależy od sposobu karmienia larw. Przez 3 dni wszystkie larwy są karmione mleczkiem pszczelim. Przez kolejne dni mleczko dostają tylko przyszłe królowe – są nim karmione do czasu przeistoczenia się w poczwarkę.
Z kolei z jaj niezapłodnionych wylęgają się samce. Nie spełniają one żadnej innej roli oprócz zapłodnienia królowej.
Po pełnym przepoczwarzeniu w postać dorosłą robotnice – w zależności od swojego wieku – zajmują się różnymi czynnościami w ulu. Królowa matka przydziela im role za pomocą feromonów. Najmłodsze pszczoły zajmują się czyszczeniem komórek w plastrze. Nieco starsze karmią larwy. Robotnice w wieku od 7 do 14 dni odbierają pyłek i nektar, który przyniosły do ula zbieraczki. Pszczoły woszczarki (mające ok. 9 dni życia) odbudowują plastry. Między 15 a 18 dniem życia pszczoły budują plastry, zaś między 19 a 21 dniem – pełnią rolę strażniczek i bronią gniazda przed intruzami. Po trzech tygodniach pszczoła zostaje zbieraczką – wyrusza w podróż w poszukiwaniu pożytku, czyli pyłku (z którego powstanie pierzga) czy nektaru (z którego powstanie miód). Tą pracą zajmuje się do końca swojego życia.

Życie warte łyżeczkę miodu
Jedna pszczoła w trakcie całego swojego życia jest zdolna wyprodukować jedną (!) łyżeczkę miodu. (...)

Karolina Wiśniewska

Fot. Karolina Wiśniewska

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego