Jak się uczyć w Unii Europejskiej?

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej polscy uczniowie i studenci będą mieli prawo do podejmowania nauki w każdym kraju UE na takich samych warunkach, jak uczniowie i studenci danego kraju. Będą ich obowiązywały takie same opłaty za studia, prawo do stypendiów naukowych czy do opieki medycznej oraz zniżki na usługi komunikacyjne.
Unia Europejska nie tworzy jednolitego systemu edukacji. Jej działania w tym zakresie polegają jedynie na organizowaniu podstaw współpracy oraz wymiany doświadczeń. Wspólnoty nie ingerują w systemy edukacyjne państw członkowskich. Każde państwo samo ustala jak będą kształceni jego obywatele.
Najpierw egzamin
Rozpoczynający naukę w krajach UE mogą spodziewać się, że będą najpierw musieli wykazać się zdobytym dotychczas poziomem i zakresem wiedzy. Taki wymóg może być postawiony przed uczniami, którzy skończyli kilka klas szkoły podstawowej lub średniej w Polsce i zamierzają kontynuować naukę w innym państwie. O tym, do której klasy będą przyjęci i czy będą musieli uzupełniać wiedzę, zadecyduje szkoła przyjmująca. Podobnie może być w przypadku, gdy powraca się do nauki w szkole w kraju macierzystym po pobycie i okresie nauki za granicą. A zatem i wtedy decyzja o uznaniu - zaliczeniu okresu nauki za granicą będzie należała do konkretnej polskiej szkoły.
Dla kogo stypendium?
Po wstąpieniu Polski do UE, osobom, które zdecydują się na rozpoczęcie nauki lub studiów w którymś z państw członkowskich Unii, będzie przysługiwało, podobnie jak i miejscowym uczniom oraz studentom prawo do otrzymywania stypendiów. Warunkiem jego przyznania są kryteria określone ustawą ministerstwa edukacji lub zapisy ustalone przez daną uczelnię. W wielu państwach pomoc materialną przyznaje się na różnych zasadach. Przykładowo w krajach, w których uczniowie i studenci uczestniczą w kosztach swojego kształcenia, formą takiej pomocy materialnej jest najczęściej zwolnienie lub obniżenie opłat za naukę. Znacznie szersza oferta stypendialna skierowana jest do studentów niż do uczniów szkół na niższym szczeblu. W Belgii, Grecji, Włoszech i Luksemburgu prawie wszystkie publiczne pieniądze przewidziane na oświatową pomoc materialną są przeznaczane właśnie na pomoc studentom.
Francuscy studenci korzystający z pomocy państwowej nie płacą za wpisowe na państwowych uniwersytetach. Szansę na zwolnienie z opłat mają uchodźcy lub bezrobotni. Decyzje w tej sprawie podejmuje uczelnia. Ale tu obowiązuje jeden warunek - liczba osób zwolnionych nie może przekraczać 10 procent zarejestrowanych studentów, z pominięciem tych, którzy otrzymują stypendia państwowe. We Włoszech opłaty za czesne i jego wysokość poszczególne uczelnie ustalają indywidualnie, decydujące są wyniki studentów, czy ich sytuacja materialna. W Portugalii od 1997 roku obowiązuje jedna opłata dla wszystkich studiów prowadzących do pierwszej kwalifikacji. Studenci będący w trudnej sytuacji materialnej otrzymują, na podstawie zaświadczeń o dochodach rodziny, stypendia na kontynuowanie nauki.
Uczniowie i studenci krajów Unii mogą korzystać z takich samych przywilejów i ulg jak studenci miejscowi. Obejmuje to np. zniżki na dojazdy do szkoły, które w większości państw wspólnoty są przyznawane młodym. W Belgii powszechne jest wprowadzanie zniżkowych biletów sezonowych na państwowe koleje, we Włoszech - na przejazdy miejskie, w Wielkiej Brytanii, Finlandii, Szwecji, Danii także można płacić mniej za transport. Tak jak miejscowym uczniom i studentom będzie przysługiwało prawo do miejsca w domach studenckich (akademiki są płatne).
Europejski System
Transferu Punktów
Studiujący muszą wiedzieć, że obowiązuje tam Europejski System Transferu Punktów, (ECTS). Polega on na przyznaniu przedmiotom akademickim odpowiedniej liczby punktów, które oznaczają ile student musiał włożyć pracy, aby dany przedmiot zaliczyć. Ilość punktów należnych za dany przedmiot zależy od tego ile godzin nauczania zostało na niego przeznaczonych - przykładowo 30 godzin to 30 punktów. Dzięki ECTS studenci mają szansę na naukę poza macierzystą uczelnią w ramach zagranicznych stypendiów. System we wszystkich krajach jest jednolity, ale służy tylko do określenia nakładu pracy. Dla oceny poziomu opanowania przedmiotu nadal stosowane są stopnie. System punktowy wprowadziły też niektóre polskie uczelnie.
Studia europejskie
Integracja nieodłącznie wiąże się z przygotowywaniem doskonale wykwalifikowanych urzędników, którzy mogliby rozpocząć pracę w strukturach unijnych. W tym celu już od kilkunastu lat wyższe uczelnie wprowadziły studia europejskie. Mimo, iż na razie nie funkcjonują one jako oddzielne kierunki akademickie, najczęściej są prowadzone w ramach nauk politycznych lub stosunków międzynarodowych, cieszą się dużą popularnością wśród młodzieży. Obejmują tematykę związaną z różnymi aspektami jednoczącej się Europy takimi jak prawodawstwo, administracja, proces integracji, geografia, kultura.
Taką możliwość gwarantują między innymi: Kolegium Europejskie w Brugii i Natolinie, Center for European Studiem, Harvard University, Centrum Studiów Europejskich w Strasburgu. Informacje dotyczących studiów europejskich na polskich państwowych uczelniach wyższych można uzyskać na stronach internetowych poszczególnych uczelni w Polsce: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Adama Mickiewicza - Poznań, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Kardynała Wyszyńskiego - Warszawa, Uniwersytet M.C.Skłodowskiej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika - Toruń, Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Aleksandra Giedroycia w Pułtusku.
Osoby rozpoczynające studia za granicą mogą korzystać z unijnych stypendiów w ramach programu Sokrates. Jest także szansa na skorzystanie z szeregu stypendiów oferowanych przez fundacje takie jak: Fundacja Roberta Schumana, Fundacja Konrada Adenauera, Fundacja Roberta Boscha, Fundacja im. Stefana Batorego, Fundacja Współpracy Polsko - Niemieckiej.
Dyplomy uznane
Jedną z głównych korzyści jaką odniesiemy po wstąpieniu do UE są kwestie związane z uznawaniem dyplomów. W krajach piętnastki obowiązuje jednolity system uznawania kwalifikacji zawodowych. Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej wszystkie państwa członkowskie będą uznawały kwalifikacje zawodowe uzyskane w Polsce. Problemy jednak mogą mieć te osoby, które nabyły kwalifikacje w szkołach, w których program nauczania w zasadniczy sposób różni się od programów przyjętych w innych państwach członkowskich. W ministerstwie edukacji zapewniają jednak, że są to jednak przypadki nieliczne, jak pokazują przeprowadzone analizy, polski system kształcenia jest podobny do tego, który funkcjonuje w krajach piętnastki.
Ogólnych systemów uznawania kwalifikacji zawodowych dotyczą dwie dyrektywy: 89/48/EWG i 92/51/EWG. Pierwsza odnosi się do uznawania kwalifikacji uzyskanych w wyniku ukończenia studiów wyższych (co najmniej trzyletnich), druga dotyczy kwalifikacji potwierdzanych innymi dyplomami i świadectwami. Zgodnie z obydwiema dyrektywami obywatel jednego z państw członkowskich może podjąć i wykonywać swój zawód na zasadach równorzędności na terytorium każdego z państw UE, jeżeli posiada niezbędne kwalifikacje.
Do ujednolicenia przepisów regulujących dostęp do wykonywania zawodów doprowadzono w przypadku następujących zawodów: lekarzy, pielęgniarek, stomatologów, położnych, weterynarzy, farmaceutów oraz architektów
Często dyplomy są uznawane na mocy dwustronnych porozumień między szkołami wyższymi albo na zasadzie umów międzypaństwowych. Obecnie Polska ma podpisane takie umowy z dwoma państwami: Austrią i Niemcami.
Państwa członkowskie mają prawo do weryfikacji kwalifikacji nabytych w innym państwie członkowskim. W przypadku znaczących różnic w systemach kształcenia w obrębie jednego zawodu między dwoma państwami UE, komisja rozpatrująca wniosek może wymagać odbycia stażu adaptacyjnego, czyli pewnego rodzaju praktyki prowadzonej pod nadzorem państwa przyjmującego. Długość stażu nie może przekraczać podwójnej różnicy między okresami kształcenia w państwie przyjmującym i państwie uzyskania kwalifikacji. Różnica w długości odbytych studiów musi wynosić co najmniej rok, a treści nauczania muszą wykazywać znaczące różnice. Decyzja w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych jest podejmowana przez państwo pobytu na wniosek pracownika, który chce wykonywać na tym terenie swój zawód. Wnioski rozpatruje Komisja złożona z piętnastu koordynatorów, po jednym z każdego państwa członkowskiego, pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji Europejskiej. Drugą formą weryfikacji wykształcenia jest egzamin kwalifikacyjny. Egzamin ten odbywa się w języku państwa przyjmującego i zasadniczo powinien obejmować te elementy kształcenia, które są wymagane w państwie przyjmującym. Po wstąpieniu do Unii Europejskiej Polska na równi z innymi państwami członkowskimi będzie uczestniczyła w tym systemie.
rad