Ile, komu i za co?

Od 15 kwietnia do 15 czerwca 2004 roku rolnicy w biurach powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa składać będą wnioski o przyznanie dopłat bezpośrednich do produkcji rolnej. Oprócz tego, w zależności od prowadzonych upraw, będą się mogli ubiegać o płatności uzupełniające. Obecny system dopłat będzie obowiązywał w Polsce w latach 2004-2006, być może zostanie przedłużony do 2008 roku. Pierwsze pieniądze z dopłat rolnicy zaczną otrzymywać prawdopodobnie jeszcze w grudniu 2004 r. (za cały rok 2004).
O dopłatę bezpośrednią mogą ubiegać się właściciele gospodarstw rolnych oraz osoby, które dzierżawią ziemię - użytkownicy ziemi (trzeba ustalić jej status prawny), ponieważ jeden wniosek równa się jednej dopłacie. Podstawowym warunkiem otrzymania dopłaty jest utrzymywanie działek rolnych w uprawie, czyli w dobrej kulturze rolnej (zasiewy, ugory do 1 roku) na dzień 30 czerwca 2003 r. Pod dopłaty podlegają: grunty orne, łąki trwałe, pastwiska trwałe, sady i inne plantacje wieloletnie. System obejmuje gospodarstwa o powierzchni od 1 ha (bez względu na jej klasę), działka objęta konkretną uprawą musi wynosić minimum 0,1 ha. Dopłata do powierzchni uprawy składać się będzie z dopłaty podstawowej (w 2004 r. 25 % dopłaty przysługującej obecnie rolnikom w UE) - oraz dopłaty uzupełniającej, która może podwyższyć dopłatę podstawową do wysokości 36 % (w 2004 r.) - pieniądze będą pochodzić ze środków tzw. II filaru WPR tj. Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW). Dopłata uzupełniająca może zostać podwyższona z budżetu krajowego do maksymalnej wysokości ogółem 55 % (w 2004 r.) dopłaty przysługującej rolnikom w UE.
Dopłata uzupełniająca przysługuje produkcji: chmielu, tytoniu, ziemniaków na skrobię oraz innych roślin ujętych w rozporządzeniu, są to: wszystkie zboża (także kukurydza na kiszonkę), rośliny oleiste (rzepak, słonecznik, soja, len oleisty), wysokobiałkowe (groch, łubin słodki, bób, bobik, len i konopie na włókno), buraki cukrowe, rośliny strączkowe (ciecierzyca, soczewica, wyka, chmiel).

Wniosek do 15 czerwca
W celu otrzymania dopłaty należy pobrać i złożyć wniosek o przyznanie płatności obszarowych (nazwanych dopłatami) w biurze powiatowym ARiMR, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy (nie później niż do 15 czerwca br.). Osoby prowadzące gospodarstwo rolne położone na terenie dwóch lub więcej powiatów składają wniosek w biurze powiatowym ARiMR na obszarze działania którego są zameldowani, lub, w przypadku wnioskodawców, w którym znajduje się ich siedziba. We wniosku należy podać imię i nazwisko osoby lub nazwę podmiotu, który ubiega się o płatność, w przypadku osób fizycznych numer PESEL oraz numery REGON i NIP, jeśli takie zostały nadane. W przypadku wnioskodawców nie będących osobami fizycznymi, numer REGON i NIP (przy składaniu wniosku nie wymaga się żadnych dokumentów geodezyjnych ani kartograficznych, takich jak wypis, wyrys, odbitki map itp., ale ze względów praktycznych trzeba sporządzić mapkę upraw, co ułatwi wypełnianie wniosku, podobnie jak wspomniany już wypis z rejestru gruntów). We wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich rolnicy wpisywać będą numer rejestracyjny gospodarstwa, numery działek upraw oraz łąk i pastwisk (zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, jaki rolnicy bezpłatnie otrzymywali podczas szkoleń; można go uzyskać za opłatą w powiatowym wydziale geodezji), nie będzie obowiązku wpisywania posiadanych zwierząt.

Kilka przykładów
Jan Kowalski posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 7 ha. Uprawia: 3 ha zbóż, 2 ha buraków cukrowych, 1 ha cebuli, posiada 1 ha łąki. Otrzyma następujące dopłaty (II filar plus budżet krajowy):
7 ha x 205 zł = 1435 zł
3 ha zbóż x 269 zł = 807 zł
2 ha buraków cukrowych x 269 zł = 538 zł
1 ha cebuli - dopłata nie przysługuje = 0 zł
1 ha łąki x 269 zł = 269 zł
Razem dopłaty: 1435 zł + 1614 zł = 3049 zł
Stanisław Nowak uprawia w swoim gospodarstwie 10 ha zbóż, 15 ha ziemniaków jadalnych, 4,5 ha ziemniaków skrobiowych, 1 ha zajmują warzywa, 2 ha las, na 3 ha znajdują się pastwiska. Łącznie gospodarstwo liczy 35,5 ha, dopłaty przysługują do 33,5 ha, ponieważ nie jest nimi objęty las:
33,5 ha x 205 zł = 6867,50 zł
10 ha zbóż x 269 zł = 2690 zł
15 ha ziemniaków jadalnych - dopłata nie przysługuje = 0 zł
4,5 ha ziemniaków skrobiowych x 224,60 zł = 1010,7 zł (dopłata na ziemniaki skrobiowe pokrywana jest tylko z budżetu krajowego)
3 ha pastwisk x 269 zł = 807 zł
1 ha warzyw - dopłata nie przysługuje = 0 zł
Razem dopłaty: 6867,5 zł + 4507,7 zł = 11.375,20 zł
Kwota płatności jest wypłacana rolnikowi w całości, bez potrąceń. Jeżeli ziemia leży odłogiem, rolnik może ubiegać się o dopłatę po przywróceniu jej do stanu dobrej kultury rolnej (ziemia zostaje zaorana, zabronowana, odchwaszczona - nie jest wyjałowiona, a łąka skoszona). Pod dopłaty nie podlega las, teren jeziora czy stawu (nie wiadomo jeszcze, jak będą traktowane stawy rybne).

Wszystko pod kontrolą
Kontroli z ARiMR będzie podlegać 5 % złożonych wniosków, gospodarstwa rolne będą także kontrolowane przez kontrolerów z Unii. Jeśli stwierdzą oni, że w np. w jednej trzeciej gospodarstw są nadużycia, to Unia może o tyle samo zredukować poziom dopłat dla Polski. Udział w systemie dopłat jest dobrowolny, nie zwalnia jednak posiadaczy zwierząt z obowiązku ich znakowania i prowadzenia dokumentacji w ramach Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Tak czy inaczej pierwszy rok ubiegania się o dopłaty będzie dla rolników nie najłatwiejszy.
(eg)