Sprawdź naszą aplikację:
Reklama
(...) i płakać na tej ziemi do nieba i do wiatru
12/05/2015 13:09
Zisze Landau z Płocka, Izrael Stern z Ostrołęki i Rejzl Żychlińska z Gąbina byli bohaterami spotkania poświęconego żydowskim poetom z Mazowsza. O ich losach i twórczości opowiadała w Muzeum Żydów Mazowieckich Bella Szwarcman-Czarnota – tłumaczka, felietonistka i autorka książek.
– Bardzo się cieszę, że mogłam przyjechać do Płocka. Od wielu lat tłumaczę wiersze tych poetów z języka jidisz. Są mało znane, fragmentarycznie istnieją w różnych antologiach – mówiła podczas spotkania z publicznością.
Zisze Landau urodził się w 1889 roku w Płocku. Otrzymał wykształcenie teologiczne i świeckie dzięki macosze. W jego domu wydawano posiłki dla ubogich. Jako kilkunastoletni chłopak wyjechał do Wilna, potem do Ameryki. Został zaproszony do USA, żeby wyreżyserować sztukę na Broadwayu. Pisał potem pamiętnik. Wspominał m.in. podróż Wisłą statkiem z Warszawy do Płocka. Był członkiem grupy Die Junge, czerpał z literatury chasydzkiej, ale deklarował się jako niewierzący. Zmarł w 1937 roku w Nowym Jorku.
Rajzel Żychlińska urodziła się w 1910 roku w Gąbinie. Jej ojciec był grabarzem. Wyjechał do Ameryki za chlebem i chciał ściągnąć do siebie rodzinę. Żona bała się wyjeżdżać tak daleko. Rajzel przeżyła wojnę uciekając za granicę. Po wojnie na krótko wróciła do Gąbina. Później wyemigrowała do Francji. Przed wojną pisała wiersze do gazet. Jeden z jej wierszy zauważył kierownik sierocińca z Włocławka. Tak go wzruszył, że zaproponował autorce angaż. Rajzel pracowała tam dwa lata. Potem była urzędniczką w banku. Pierwszy tomik poezji pt. Lider wydała w 1938 roku, z okładką Adlera i wstępem Icyka Mangera. Drugi i trzeci ukazały się w jidysz. Rajzel Żychlińska zmarła w USA, w domu opieki, w wieku 91 lat, pod koniec życia często przypominając sobie Gąbin. Syn, który w jej imieniu przesyłał do Gąbina listy napisał: – Moja matka zachowuje wciąż dobrą pamięć o Gąbinie. O swoich wierszach twierdziła, że są młode, choć ich autorka jest starą kobietą. W jednym z nich wyraziła życzenie: „chcę przejść jeszcze raz po tej trawie i płakać na tej ziemi do nieba i do wiatru”.
Izrael Stern z Ostrołęki to jeden z najważniejszych poetów, stale odkrywany na nowo. Urodził się około 1894 roku. Ukończył Wyższą Szkołę Religijną w Łomży. Był żarliwie religijny, ale i osobny. Pojawiał się czasem w Związku Pisarzy i Dziennikarzy Żydowskich na Tłomackiem 13. Nie miał domu. Mieszkał kątem przy rodzinie. – Żył w poczuciu, że nadchodzi zły czas – mówiła Bella Szwarcman-Czarnota. – Znalazł się w getcie, o czym napisała Rachela Auerbach w powojennym szkicu A bojm in geto (Drzewo w getcie). Autorka szkicu – sama uratowana przez państwa Żabińskich, prowadziła w getcie kuchnię dla literatów przy ulicy Leszno 40. W 1942 roku Stern prawdopodobnie znalazł się w transporcie do Treblinki. Wiersze pisał w jidysz. Był skromny, nie zależało mu na rozgłosie. Po wojnie jego przyjaciele zaczęli zbierać poetycką spuściznę. Opowieść o losach trzech żydowskich poetów z Mazowsza Bella Szwarcman-Czarnota przeplatała z przetłumaczonymi z języka jidisz ich wierszami. (lesz)
– Bardzo się cieszę, że mogłam przyjechać do Płocka. Od wielu lat tłumaczę wiersze tych poetów z języka jidisz. Są mało znane, fragmentarycznie istnieją w różnych antologiach – mówiła podczas spotkania z publicznością.
Zisze Landau urodził się w 1889 roku w Płocku. Otrzymał wykształcenie teologiczne i świeckie dzięki macosze. W jego domu wydawano posiłki dla ubogich. Jako kilkunastoletni chłopak wyjechał do Wilna, potem do Ameryki. Został zaproszony do USA, żeby wyreżyserować sztukę na Broadwayu. Pisał potem pamiętnik. Wspominał m.in. podróż Wisłą statkiem z Warszawy do Płocka. Był członkiem grupy Die Junge, czerpał z literatury chasydzkiej, ale deklarował się jako niewierzący. Zmarł w 1937 roku w Nowym Jorku.
Rajzel Żychlińska urodziła się w 1910 roku w Gąbinie. Jej ojciec był grabarzem. Wyjechał do Ameryki za chlebem i chciał ściągnąć do siebie rodzinę. Żona bała się wyjeżdżać tak daleko. Rajzel przeżyła wojnę uciekając za granicę. Po wojnie na krótko wróciła do Gąbina. Później wyemigrowała do Francji. Przed wojną pisała wiersze do gazet. Jeden z jej wierszy zauważył kierownik sierocińca z Włocławka. Tak go wzruszył, że zaproponował autorce angaż. Rajzel pracowała tam dwa lata. Potem była urzędniczką w banku. Pierwszy tomik poezji pt. Lider wydała w 1938 roku, z okładką Adlera i wstępem Icyka Mangera. Drugi i trzeci ukazały się w jidysz. Rajzel Żychlińska zmarła w USA, w domu opieki, w wieku 91 lat, pod koniec życia często przypominając sobie Gąbin. Syn, który w jej imieniu przesyłał do Gąbina listy napisał: – Moja matka zachowuje wciąż dobrą pamięć o Gąbinie. O swoich wierszach twierdziła, że są młode, choć ich autorka jest starą kobietą. W jednym z nich wyraziła życzenie: „chcę przejść jeszcze raz po tej trawie i płakać na tej ziemi do nieba i do wiatru”.
Izrael Stern z Ostrołęki to jeden z najważniejszych poetów, stale odkrywany na nowo. Urodził się około 1894 roku. Ukończył Wyższą Szkołę Religijną w Łomży. Był żarliwie religijny, ale i osobny. Pojawiał się czasem w Związku Pisarzy i Dziennikarzy Żydowskich na Tłomackiem 13. Nie miał domu. Mieszkał kątem przy rodzinie. – Żył w poczuciu, że nadchodzi zły czas – mówiła Bella Szwarcman-Czarnota. – Znalazł się w getcie, o czym napisała Rachela Auerbach w powojennym szkicu A bojm in geto (Drzewo w getcie). Autorka szkicu – sama uratowana przez państwa Żabińskich, prowadziła w getcie kuchnię dla literatów przy ulicy Leszno 40. W 1942 roku Stern prawdopodobnie znalazł się w transporcie do Treblinki. Wiersze pisał w jidysz. Był skromny, nie zależało mu na rozgłosie. Po wojnie jego przyjaciele zaczęli zbierać poetycką spuściznę. Opowieść o losach trzech żydowskich poetów z Mazowsza Bella Szwarcman-Czarnota przeplatała z przetłumaczonymi z języka jidisz ich wierszami. (lesz)
Obserwuj nas na 
Google News
Chcesz być na bieżąco z wieściami z naszego portalu? Obserwuj nas na Google News!
Reklama
Komentarze opinie
Podziel się swoją opinią
Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.
Najnowsze rolki
![Takiej nocy nie można było przegapić! Zwiedzający ruszyli w miasto [ZDJĘCIA z NOCY MUZEÓW]](/static/files/reels/157/1820900_1778966885.webp)
![Wielkie święto Płocczan i gości z naszych miast partnerskich na Starym Rynku [ZDJĘCIA]](/static/files/reels/157/1818644_1778408537.webp)
Reklama
Wideo Tygodnik Płocki
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Najnowsze wiadomości
- 18/07 Gwiazdy lekkoatletyki rywalizowały w Płocku. Wysoki poziom sportowy 5. Memoriału Marka Zarychty
- 18/07 Wypadek w gminie Staroźreby. Cztery osoby, w tym dwoje dzieci, zabrane do szpitala
- 18/07 Płock. Felieton - Jerzy Ogonowski. "Dokąd zmierza futbol?"
- 17/07 Samochód osobowy wjechał do Wisły. W aucie znajdowały się dwie osoby
- 17/07 W piątki rozkręcają imprezę na Starym Rynku. Ale nie w ten – będzie nowy termin
- 17/07 Uwaga! W całej Polsce zawyją syreny alarmowe
- 17/07 Mężczyzna gromadził w piwnicy substancje wybuchowe. Śledztwo zostało umorzone
- 17/07 „Dziękujemy. Mamy nadzieję do zobaczenia”. Pożegnanie z lokalem przy Tumskiej
- 17/07 Liczby robią wrażenie. Płoccy rowerzyści zakończyli wyzwanie
- 17/07 Droga w Rydzynie i Liszynie zostanie zmodernizowana. Gmina Słupno podpisała umowę
- 17/07 Zwykła podróż zamieniła się w interwencję. Pijany kierowca nie pojechał dalej
- 17/07 II Rajd Płocki. Było dwa razy lepiej niż przed rokiem
- 17/07 Bioróżnorodność w strategii ORLEN: Grupa przyjmuje plan działań do 2030 roku
- 17/07 Dokonało się. Dwa budynki przy Tumskiej stały się własnością miasta
- 17/07 Mieszkańcy Płocka, ORLEN i Urząd Miasta wspólnie rozmawiali o przyszłości miasta
- 17/07 Wernisaż wystawy fotograficznej Henryka Malesy
- 17/07 Zawieszono pełnienie „ostrego dyżuru” na chirurgii dziecięcej w szpitalu na Winiarach. Ile czasu może potrwać taka sytuacja?
- 17/07 Nowości w NK Przedwiośnie. Na ekranach debiutuje „Odyseja” Christophera Nolana
- 16/07 Masz pytanie do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego? Za kilka dni możesz mu je zadać osobiście
- 16/07 Woda z wodociągu Władysławów tylko po przegotowaniu. Sanepid wydał komunikat
Komentarze