Historyczne piękno blisko nas

W regionie Mazowsza Zachodniego można dostrzec niepospolite piękno, często pozostawione przez fascynującą przeszłość. Walory przyrody i architektury są niepowtarzalne i warto je poznać. Odwiedzający powiat żyrardowski i sąsiednie powiaty, mogą poznać zabytki nieznane i ,,stałe” atrakcje turystyczne naszego kraju. Śladami postaci
historycznych
W alejach lipowych, stanowiących część parku należącego do Domu Pracy Twórczej w Radziejowicach, bywali między innymi król Zygmunt III, Władysław IV oraz Jan III Sobieski. Król Jan III Sobieski odwiedzał Puszczę Mariańską, gdzie siadywał pod przykościelną lipą. W Kuklówce w dworku modrzewiowym w latach 1889 – 1914 mieszkał światowej sławy artysta malarz Józef Chełmoński. Są w powiecie żyrardowskim i inne miejsca związane z życiem i twórczością wybitnych Polaków. W Olszance, w gminie Puszcza Mariańska żył i tworzył wybitny malarz Józef Rapacki, autor scen rodzajowych i pejzaży mazowieckich. W Guzowie urodził się Michał Kleofas Ogiński, twórca i kompozytor między innymi słynnego poloneza "Pożegnanie Ojczyzny”. Z Żyrardowem jest związany powieściopisarz, publicysta i tłumacz Paweł Hulka Laskowski, a w jego domu istnieje oddział muzeum.
Chopinowska
Żelazowa Wola
Żelazowa Wola to niewielka miejscowość położona niedaleko Sochaczewa. Tam w marcu 1810 roku urodził się Fryderyk Chopin. Z zabudowań majątku przetrwała do naszych czasów jedynie oficyna, gdzie mieszkała rodzina Chopinów i urodził się Fryderyk. Już pod koniec XIX wieku utworzono specjalny komitet, którego zadaniem było wykupienie majątku i zorganizowanie tam muzeum słynnego Polaka. Otwarto je dopiero po II wojnie światowej. Dworkiem Chopina położonym w przepięknej scenerii przyrodniczej, opiekuje się Towarzystwo imienia Fryderyka Chopina. W sześciu pokojach zgromadzono przedmioty z okresu życia i twórczości kompozytora. Niepowtarzalnym wdziękiem zachwyca park otaczający dworek. Do Żelazowej Woli przyjeżdża rocznie około 200 tysięcy gości z całego świata. Co roku w pierwszą niedzielę maja rozpoczyna się sezon koncertów i trwa do ostatniej niedzieli września. Biorą w nich udział artyści z całego świata. W tym okresie muzeum jest czynne codziennie oprócz poniedziałków.
Weekendowe
wędrówki
Żyrardów. Miasto usytuowane między Warszawą i Łodzią, powstało na dobrach ziemskich należących do rodziny Łubieńskich i Sobańskich. Na początku XIX wieku powstała w tym miejscu Fabryka Wyrobów Lnianych i w szybkim tempie rozbudowywano miasto. Przez ponad 150 lat Żyrardów był europejską potęgą przemysłu lniarskiego. Miasto i zakłady w sposób szczególny doświadczyły skutków transformacji ustrojowej, po ,,Lniarskich” pozostało wspomnienie i żal. Z tamtego okresu pozostała jedyna w swoim rodzaju osada robotnicza, a także wiele innych fabrycznych obiektów.
Miasto i gmina
Mszczonów
Mszczonów. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1245. We wsi położonej na szlaku bursztynowym rozwija się handel i rzemiosło. Wkrótce powstaje duża osada, a w marcu 1377 książę Ziemowit III nadaje jej prawa miejskie. W dniu dzisiejszym w mieście warto odwiedzić kościół zbudowany w zrębie gotyckim w XVII wieku i eklektyczną willę z połowy XIX wieku.
Lutkówka. Pierwsza wzmianka o tej parafii pochodzi z roku 1445. W roku 1744 w miejscu wcześniejszego pobudowano modrzewiowy kościół. Jest jednym z najstarszych tego rodzaju obiektów w kraju.
Osuchów. Pierwsza informacja o miejscowości została zapisana w kronice Jana Długosza i dotyczyła pobytu króla Władysława Jagiełły w grudniu 1410 roku. W XV wieku Osuchów wraz z dworem drewnianym i okolicznymi gruntami należał do rodziny Radziejowskich. Obecnie właścicielem odbudowanego kompleksu pałacowego jest ZUS. Znajduje się tam dobrze utrzymany park krajobrazowy, otoczony stawami. Miejscowy kościół parafialny w stylu neogotyckim został zbudowany w końcu XIX wieku.
Gmina
Puszcza Mariańska
Puszcza Mariańska. W tej miejscowości znajduje się drewniany kościół z roku 1755. Przed kościołem wzniesiono pomnik Jana III Sobieskiego i Stanisława Papczyńskiego, obok jest usytuowany dawny klasztor marianów. W centrum miejscowości widoczny jest pomnik Tadeusza Kościuszki. Na miejscowym cmentarzu są groby Józefa Rapackiego i Czesława Tańskiego, którzy mieszkali w pobliskiej Olszance.
Radziwiłłów. W tej miejscowości można zwrócić uwagę na dworzec kolejowy, który powstał w latach 1919 – 23, zbudowany w stylu dworkowym, na trasie kolei warszawsko – wiedeńskiej.
Gmina Radziejowice
Radziejowice. Przez około 300 lat do początku XVIII wieku dobra tej miejscowości i okolicznych wsi należały do rodziny Radziejowskich. Dzisiaj zwiedzający mają do dyspozycji pałac barokowo – klasycystyczny z początku XVII wieku oraz zameczek z XVI wieku przebudowany w stylu neogotyckim. Największe wrażenie robią wnętrza tych niezwykłych obiektów. Całość otacza park. Uwagę przyciąga modrzewiowy dworek administratora. W tej miejscowości znajduje się klasycystyczny kościół i dzwonnica z roku 1820. Do tych obiektów prowadzi zabytkowa aleja lipowa. W Radziejowicach godne uwagi są między innymi: kaplica grobowa rodziny Krasińskich, a także młyn wodny z XIX wieku.
Korytów. W tej miejscowości graniczącej z Żyrardowem znajduje się zagroda młyńska. Przy trasie Żyrardów – Mszczonów nietrudno nie zauważyć pomnika przyrody, mającego obwód ponad 5 metrów. Jest to ,,Dąb Chełmońskiego”.
Gmina Wiskitki
Wiskitki. Jest to jedna z najstarszych miejscowości na Mazowszu. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z roku 1221. Już w roku 1349 były miastem. Miejscowość wielokrotnie traciła i zdobywała prawa miejskie. Dzisiaj warto tam zobaczyć kościół późnogotycki, pierwotnie zbudowany w drugiej połowie XVI wieku. Na cmentarzu rzymsko – katolickim znajduje się kaplica grobowa rodziny Łubieńskich. W miejscowości znajdują się także cmentarze: ewangelicki, żydowski i wojenny żołnierzy rosyjskich z 1915 roku. Uwagę przyciąga również kapliczka z końca XVIII wieku.
Guzów. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1389. W XVIII wieku była tam siedziba starostwa ziemi sochaczewskiej. Dwór przebudowany w roku 1830 jest otoczony parkiem z wieku XIX. Obok znajduje się kaplica z roku 1985. W latach 1827 – 30 powstała w tej miejscowości jedna z pierwszych w Polsce cukrowni. Zachował się zespół czworaków z połowy XIX wieku i wille przyfabryczne. Pałac w ostatnich latach wrócił do rodziny Sobańskich.
Miedniewice. Pierwsze wzmianki o tej wsi pochodzą z roku 1359. Najpierw należała do książąt mazowieckich, później stanowiła własność królewską. Z kościołem w Miedniewicach z 1681 roku jest połączony klasztor poreformatorski wybudowany w latach 1692 – 1705. Całość otacza ogrodzenie z bramą z XVIII wieku.
Te i inne atrakcje mazowieckiego krajobrazu, kojarzącego się z wierzbami, łąkami z makami i chabrami, a także muzyką Chopina skłaniają, aby to właśnie tutaj zaplanować weekendowy wypoczynek. Najlepiej zrobić to wówczas, kiedy listne wierzby przyjemnie szumią, a w Żelazowej Woli odbywają się koncerty.
Tadeusz Sułek