Historia bywa trudna

„Zachować pamięć” - projekt pod takim tytułem realizować będzie Szkoła Podstawowa nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie wraz ze szkołą Kopernikus-Realschule w Langenfeld w Niemczech. W związku z tym gostynińska młodzież wzięła udział w seminarium przygotowawczym do tego projektu.

Oficjalne partnerstwo obu placówek oświatowych istnieje od tego roku. Do udziału we wspólnym projekcie grupa uczniów z „Trójki” przygotowywała się podczas seminarium wyjazdowego w Trójmieście. Jego celem  było zapoznanie się z tematyką  nazizmu i hitlerowskiego terroru. Problematyka ta będzie głównym tematem tegorocznej wymiany młodzieży. W ramach przygotowań gostynińscy uczniowie zajęli się zagadnieniem przyczyn i społecznym kontekstem zbrodni nazistowskich.
W czasie wizyty w Trójmieście zwiedzili Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Muzeum Emigracji w Gdyni, korzystając dodatkowo z oferty edukacyjnej tych placówek. Pod okiem edukatorów odbyły się w muzeach warsztaty na temat „Nazizm. Korzenie zła”, „Polacy na wychodźstwie w latach 1939-1945” oraz „Emigracja i migracja jako następstwo II wojny światowej”. Na zakończenie każdego warsztatu odbył się panel dyskusyjny.
Grupa uczniów z SP nr 3 udała się także na półwysep Westerplatte. Szerokość półwyspu waha się od około 200 do około 500 metrów, a długość to około 2 kilometry. Nazwa pochodzi z języka niemieckiego. „Wester” to „zachodni”, a „platte” - „płyta” (w znaczeniu: „wyspa”). Westerplatte oznacza więc „zachodnią wyspę”. Nazwę tę zachowano, gdyż stała się symbolem walki Polaków o wolność.
Przedstawiciele szkoły noszącej imię Obrońców Westerplatte chcieli poznać historię tego miejsca, zwiedzić istniejące tam do dziś obiekty, a przede wszystkim oddać cześć poległym na półwyspie polskim żołnierzom, pochowanym na miejscowym cmentarzu. O obronie Westerplatte we wrześniu 1939 r. w Polsce oraz późniejszych walkach polskich żołnierzy na frontach II wojny światowej opowiedział młodzieży pracownik gdańskiego muzeum, który oprowadził ją także po wyspie.[ads1]
Uczniowie mogli się m.in. dowiedzieć, że w latach 1926-1939 Westerplatte było enklawą Rzeczypospolitej Polskiej wewnątrz terytorium Wolnego Miasta Gdańska. W okresie tym na terenie Westerplatte funkcjonowała Wojskowa Składnica Tranzytowa, której obrona we wrześniu 1939 r. stała się symbolicznym początkiem II wojny światowej oraz polskiego oporu przeciw agresji III Rzeszy. 25 sierpnia 1939 r. przybył do Gdańska z rzekomo kurtuazyjną wizytą (pod pretekstem awarii zapowiedzianego wcześniej innego, mniejszego okrętu) niemiecki pancernik szkolny „Schleswig-Holstein” (mimo przestarzałej konstrukcji był to bardzo silnie uzbrojony okręt przygotowany do ataku na Westerplatte, pod pokładem przewożący kompanię szturmową Kriegsmarine). W dniach 1-7 września 1939 r. miała miejsce obrona półwyspu przed Niemcami pod dowództwem mjra Henryka Sucharskiego (1-2 września) i jego zastępcy kpt. Franciszka Dąbrowskiego (2-7 września). W trakcie tych walk garnizon walczył samotnie i w okrążeniu, wobec przeważających sił wroga. Po kapitulacji 10 października 1939 r. hitlerowcy przewieźli na Westerplatte polskich więźniów, aby porządkowali teren po walkach. W marcu 1940 r. utworzono na Westerplatte podobóz obozu koncentracyjnego w Stutthofie.
Po wojnie jesienią 1946 rozpoczęto rozminowywanie terenu półwyspu. Na miejscu Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych, tworząc symboliczny cmentarz. Jednocześnie w budynku koszar detonowano niewybuchy, przyczyniając się do dewastacji obiektu. 2 lipca 1962 r. krzyż usunięto i postawiono na jego miejscu czołg T-34 z 1945 r.
9 października 1966 r. na Westerplatte odsłonięto 25-metrowy Pomnik Obrońców Wybrzeża autorstwa prof. Adama Haupta, ustawiony na 20-metrowym kopcu. Pomnik ten swoim kształtem przypomina wyszczerbiony bagnet wbity w ziemię. W czasie przebudowy terenu wyburzono znaczącą część ruin koszar. Ponadto w 1967 r. przy poszerzaniu kanału portowego przesunięto na szynach w całości Wartownię nr 1.
12 czerwca 1987 r. na bohaterskiej wyspie papież Jan Paweł II spotkał się z 38 westerplatczykami i młodzieżą. W maju 2011 r., podczas prac przy budowie Trasy Sucharskiego, został odkryty nieznany, betonowy falochron, który był oddalony od brzegu o kilkadziesiąt metrów. Od zakończenia wojny na terenie Westerplatte stacjonują jednostki Wojska Polskiego. Miejsca związane z polem bitwy o Westerplatte są wpisane na prestiżową listę Pomników Historii.
Ponadto trzydniowy pobyt w Trójmieście pozwolił uczniom „Trójki” poznać - podczas spaceru Długim Targiem i Długim Pobrzeżem - najpiękniejsze zabytki gdańskiej Starówki, w czasie zwiedzania Gdyni cumujące przy nadbrzeżu historyczne okręty m.in. ORP Błyskawica i polskie żaglowce Dar Pomorza i Dar Młodzieży. Z kolei pobyt w Sopocie dał możliwość odpoczynku na molo i spaceru wśród piękniej architektury tego najsłynniejszego nadmorskiego polskiego kurortu.
W seminarium przygotowawczym uczniom towarzyszyli opiekunowie: dyrektor szkoły Adam Matyszewski i Elżbieta Szubska-Bieroń. Projekt otrzymał finansowe wsparcie z międzynarodowej organizacji - Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży z siedzibą w Warszawie. Gostynińska „Trójka” jest jedną z dwóch szkół na Mazowszu, realizującą projekt „Zachować pamięć”.

(eg)
fot. SP nr 3 w Gostyninie