Ewangelicy w guberni płockiej. Monografia Historyczna Krzysztofa Kłodawskiego

Do II połowy XVIII wieku na Mazowszu osiedlało się niewielu ewangelików. Dopiero gdy część regionu w wyniku rozbiorów znalazła się pod panowaniem pruskim, magistraty zaczęli zasiedlać urzędnicy z obszaru Wirtembergii, Meklemburgii, Pomorza, Śląska. Byli to w większości ewangelicy (90%), luteranie i kalwiniści. W Płocku parafia ewangelicka powstała w 1804 roku, a w I połowie XIX wieku ukształtowała się cała sieć parafialna diecezji, która przetrwała w takim samym kształcie aż do I wojny światowej. O ewangelikach na terenie województwa płockiego i guberni płockiej w latach 1815-1914 pisze w obszernej monografii historycznej Krzysztof Kłodawski. 

To pierwsza publikacja, która posługując się źródłami archiwalnymi i artykułami z ówczesnej prasy, dokonuje charakterystyki ludności ewangelickiej na obszarze Królestwa Polskiego, bada przebieg procesu osadnictwa niemieckiego na obszarze województwa, a potem guberni płockiej oraz opisuje historię poszczególnych parafii ewangelicko-augsburskich. Inne odłamy religijne – kalwiniści, baptyści, menonici, bracia morawscy – nie tworzyły większych wspólnot parafialnych. 
Autor przedstawił dzieje ewangelicyzmu na przestrzeni całego stulecia, aż do wybuchu I wojny światowej. Dla zainteresowanych historią lokalną, szczególnie interesujące będą rozdziały, w których znajdują się informacje na temat szkolnictwa ewangelickiego w Płocku i okolicach czy życia codziennego wspólnot ewangelickich. Warto zapoznać się z tematem zaangażowania kolonistów w różne powstania zbrojne przeciwko zaborcy. Jedni je popierali, drudzy pomagali władzom carskim w schwytaniu powstańców. 
Kolonizacja niemiecka na terenie województwa i guberni płockiej była zauważalna, choć nie tak liczna jak na sąsiedniej ziemi dobrzyńskiej. Wśród przybyszów dużą grupę stanowili urzędnicy. Byli też budowniczowie, drukarze, piwowarzy, przemysłowcy.

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego .
 

(lesz)