Ekumeniczna Wielkanoc - Święto wielkiej nadziei

Wielkanoc jest w Kościołach chrześcijańskich świętem zwycięskiego i nieustannie odradzającego się życia. Mówi o tym najstarsza wielkanocna pieśń: - Chrystus Zmartwychwstan jest/ nam na przykład dan jest/ iż mamy zmartwychwstać/ z Panem Bogiem królować. Alleluja.Wielkanoc jest też czasem najbardziej ekumenicznym. Ekumeniczna ulica w Płocku rozpoczyna się od prawosławnej Cerkwii, biegnie poprzez Katedrę Płocką, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, Świątynię Miłosierdzia i Miłości, a kończy się przy Kościele Ewangelickim. „TP” podążył tym szlakiem i poznał podobieństwa oraz różnice w świętowaniu Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa przez katolików, ewangelików, prawosławnych i mariawitów. Ks. Henryk Seweryniak, wykładowca w Wyższym Seminarium Duchownym w Płocku oraz na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie: - W Kościele katolickim święta Wielkiej Nocy poprzedza czterdziestodniowy Wielki Post, który rozpoczyna się w Środę Popielcową. Tego dnia, a później w Wielki Piątek, obowiązuje post ścisły. Posypanie głów popiołem w środę jest dla wszystkich znakiem pokuty i pojednania z Bogiem. Potem przeżywamy pięć niedziel Wielkiego Postu, szósta to Niedziela Palmowa, która rozpoczyna Wielki Tydzień. Upamiętnia ona uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy jako obiecanego Mesjasza, nazywana jest także niedzielą Męki Pańskiej. Każda z niedziel Wielkiego Postu posiada własny, niepowtarzalny charakter. Czyta się wówczas Ewangelię o kuszeniu Jezusa, przemienieniu na górze Tabor, Samarytance, otwarciu ślepcowi oczu, wskrzeszeniu Łazarza. Dla katolików czas postu to czas katechezy, pogłębienia swojego chrześcijaństwa, duchowej pracy nad sobą. W kościele nie ma wtedy kwiatów, nie śpiewa się „Alleluja” ani „Chwała na wysokości Bogu”. W piątki odprawiane jest nabożeństwo Drogi Krzyżowej, w niedzielę – Gorzkich Żali. Wierni uczestniczą w rekolekcjach i starają się zachować dobrze pięć przykazań kościelnych (zwłaszcza przystąpić do sakramentu pokuty, w czasie wielkanocnym przyjąć komunię św., zachowywać nakazane posty, a w okresach pokuty powstrzymać się od udziału w zabawach). Wielkanoc poprzedzają trzy dni - Triduum Paschalne, czyli wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielka Sobota. W Wielki Czwartek, w czasie wieczornej liturgii ustanowienia Eucharystii, milkną dzwony. Upamiętniamy aresztowanie Jezusa w Ogrójcu i Jego nocne uwięzienie. Zachowała się w Polsce piękna tradycja przeniesienia Najświętszego Sakramentu z tabernakulum do ciemnicy, żeby wierni mogli być razem z Chrystusem w momencie Jego odosobnienia, odrzucenia. W Wielki Piątek nie sprawuje się Eucharystii, ale specjalną, starożytną liturgię, podczas której czytany jest opis męki według św. Jana. Kapłan leży krzyżem przed ołtarzem, błagając Boga o wybaczenie grzechów. Śpiewane są modlitwy za Kościół, naród wybrany, niewierzących. Potem odbywa się adoracja krzyża – całowanie go na znak pokuty i wdzięczności Bogu. Potem Najświętszy Sakrament przenosi się do Grobu Pańskiego, miejsca spoczynku ukrzyżowanego Chrystusa, przy którym łączymy się z Nim w cierpieniu. W Wielką Sobotę od rana wierni przychodzą do kościoła, aby poświęcić pokarmy. W koszyczku przede wszystkim powinien znaleźć się baranek, sól i, na znak nowego życia – jajko. Po zachodzie słońca rozpoczyna się uroczysty obchód Wielkanocy – Wigilia Paschalna, jest to największa uroczystość chrześcijańska. Dziękujemy Bogu za nowe życie, nowe stworzenie, które objawiło się w Zmartwychwstaniu Jezusa. Przy dźwiękach bijących dzwonów rozlega się radosne „Alleluja”, katolicy odnawiają przyrzeczenia chrztu św. Odprawiana rano procesja rezurekcyjna jest jakby zwieńczeniem tej Wielkiej Nocy Paschalnej. Ks. Krzysztof Cienciała, proboszcz Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Płocku przy ul Kazimierza Wielkiego 39: - Ewangelicką Wielkanoc świętować będzie w Płocku około 30 naszych parafian. Poprzedza ją czterdzieści dni postu, jest on jednak znacznie mniej rygorystyczny od postu katolickiego. Ewangelicy wierzą, zgodnie ze słowami Marcina Lutra, że człowiek został stworzony po to, aby służyć innym i swoją postawą ma nieść pożytek całemu chrześcijaństwu, natomiast czas postu zsyła na niego sam Bóg, na przykład poprzez choroby i cierpienia. Do świąt wielkanocnych wierni przygotowują się w czasie kilkudniowych rekolekcji. Obchodzimy Niedzielę Palmową, ale nie przynosi się wtedy do kościoła i nie święci palm, ponieważ uważamy, że w tym dniu najważniejszy jest sam fakt wjazdu Jezusa do Jerozolimy, a nie palmy, którymi Go witano. Czas świąteczny rozpoczyna się w Wielkim Tygodniu od czwartku. Wtedy już nikt nie sprząta i nie robi porządków. Obchody Wielkiej Nocy zaczynają się w Wielki Czwartek, sprawowane tego dnia wieczorem nabożeństwo jest przypomnieniem i pamiątką Ostatniej Wieczerzy. W trakcie nabożeństwa (w Kościele ewangelicko-augsburskim odeszliśmy od traktowania mszy jako Ofiary, której po Golgocie nie trzeba już powtarzać) ma miejsce liturgia Słowa, spowiedź powszechna i komunia św. Zdecydowanie najważniejszym dniem świąt wielkanocnych, o najgłębszej i najważniejszej treści, jest dla nas Wielki Piątek, dzień śmierci Jezusa za grzechy ludzkości. Dla ewangelików w Polsce to dzień ustawowo wolny od pracy (podobnie jak dzień reformacji 31 października). Tego dnia nie biją dzwony, ołtarz ubrany jest na ciemno. Obowiązuje ścisły post. Odprawiane są dwa nabożeństwa – rano i wieczorem. Podczas liturgii Słowa czytany jest opis męki i śmierci Jezusa Chrystusa, odbywa się spowiedź powszechna, a komunię św. wierni przyjmują pod dwiema postaciami. Nie ma natomiast zwyczaju całowania krzyża. Wielka Sobota jest już mniej uroczysta, ale pełna refleksji i właściwie już świąteczna Nie ma zwyczaju święcenia pokarmów, ale przed laty ewangelicy przynosili do kościoła przedmioty do błogosławieństwa. W Wielką Niedzielę podczas porannego nabożeństwa śpiewane jest radosne, spontaniczne „Alleluja”. Podczas uroczystego śniadania po nabożeństwie jada się jajka pod wszelkimi postaciami. Świątecznie obchodzony jest również poniedziałek. Znana był kiedyś tradycja tzw. zajączka, czyli wzajemne obdarowywanie się słodyczami. Zazwyczaj rodzice chowali je dla dzieci w różne miejsca w domu, a te musiały nieźle się natrudzić, żeby odnaleźć wszystkie „zajączki”. Ks. Eliasz Tarasiewicz, proboszcz Parafii Prawosławnej Przemienienia Pańskiego w Płocku, ul. Kościuszki 18 - Prawosławna Wielkanoc w tym roku przypada 5 maja, aż pięć tygodni po świętach katolickich (zwykle różnica wynosiła tylko 1-2 tygodnie). Do okresu Wielkiego Postu prawosławni przygotowują się przez pięć, poprzedzających jego rozpoczęcie niedziel: Niedzieli o Zacheuszu, o Celniku i Faruzeuszu, o Synu Marnotrawnym, o Sądzie Ostatecznym (tzw. miasopustnaja) oraz Niedzieli Przebaczenia (seropustna). W czasie „miasopustnego” tygodnia jemy przede wszystkim mięso, a w czasie „seropustnego” ser i nabiał. Tego rodzaju pokarmów odmawiać będziemy sobie przez cały Wielki Post. Wielki Post w Cerkwi rozpoczął się 18 marca, potrwa siedem tygodni, ostatni tydzień nazywany jest Tygodniem Męk Chrystusowych. Wszystkie nabożeństwa, które odprawiane są w poście, mają poważny, uroczysty charakter, są przede wszystkim czytane, śpiewa się wówczas niewiele. W Wielkim Poście najważniejsza jest wstrzemięźliwość: powstrzymywanie się od jedzenia obfitych posiłków, rezygnacja z przyjemności. W środy i piątki nie je się ani ryb, ani nabiału. W pierwszą sobotę Wielkiego Postu obchodzony jest w Cerkwi dzień pamięci świętego wojownika Grzegorza Tirona, w tym dniu święci się kutię, która jest daniem postnym. Obchody Wielkiego Tygodnia rozpoczynają się w Niedzielę Palmową, w którą na pamiątkę wjazdu Jezusa do Jerozolimy święcimy palmy. W Wielki Czwartek podczas porannej Świętej Liturgii, obchodzonej na pamiątkę Tajnej Wieczerzy (Ostatniej Wieczerzy) przygotowuje się sakrament dla chorych, który potem przechowywany jest w „darochranicielnicy” (tabernakulum), zaś zanoszony chorym w „daronosicy”. Wieczorem czyta się dwanaście Ewangelii pasyjnych (m.in. o zdradzie Judasza i męce Jezusa). W Wielki Piątek na Wieczerni odbywa się wynos Płaszczanicy (całunu). W Wielką Sobotę rano po Świętej Liturgii święci się pokarmy: w koszyczku musi być pascha – drożdżowa bułeczka z bakaliami i wypisanymi literami „Chrystus zmartwychwstał”, jajko, chleb, sól, kiełbasa, ser, słonina (czyli to, czego nie jadało się w poście). Przed laty pokarmy poświęcone w Wielką Sobotę można było jeść aż przez 40 dni, tak było w dzieciństwie w moim domu rodzinnym. Nabożeństwo Paschalne rozpoczyna się w Wielką Sobotę przed północą, śpiewanym kanonem o śmierci Chrystusa, zdjęciu z krzyża i złożeniu do grobu. Punktualnie o północy śpiewa się pieśń o zmartwychwstaniu. Całe nabożeństwo trwa ponad 2 godziny i jest bardzo uroczyste. Śniadanie wielkanocne rozpoczyna się od zjedzenia jajka, które zgodnie z tradycją musi być czerwone (ugotowane w tzw. cebulniku). Tego dnia wierni uczestniczą jeszcze w Wieczerni, czyli nieszporach. Od Wielkiej Niedzieli rozpoczyna się Swietłaja Siedmica – świąteczny tydzień, w którym przede wszystkim śpiewem głosi się radość ze zmartwychwstania. Czyta się zresztą wtedy słowa Jana Złotoustego, że nikt nie powinien się w tych dniach smucić. W Poniedziałek Paschalny w Cerkwi odprawiana jest Święta Liturgia, a w Niedzielę Przewodnią (w tym roku 12 maja) poranna Święta Liturgia odbędzie się w Kaplicy p.w. św. Archanioła Michała na Cmentarzu Prawosławnym. Ks. Zdzisław Maria Włodzimierz Jaworski, Biskup Naczelny Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Płocku: - Dla wyznawców Kościoła Starokatolickiego Mariawitów święta Wielkiej Nocy należą do najważniejszych świąt: przypominają o fakcie zmartwychwstania Chrystusa i odniesionym zwycięstwie nad śmiercią. Do godnego obchodzenia świąt wierni przygotowują się podczas czterdziestodniowego postu, przez umartwienie oraz rozważanie męki Pana Jezusa podczas Drogi Krzyżowej w piątki i Gorzkich Żali w niedziele, a także podczas trzydniowych rekolekcji. W Wielki Czwartek, Piątek i Sobotę obowiązuje ścisły post, a nabożeństwa odprawiane są zwykle w godzinach porannych. W Wielki Czwartek duchowni odprawiają Mszę św. o Przenajświętszym Sakramencie i konsekrują trzy hostie, biskupi poświęcają olej używany przy udzielaniu sakramentów chrztu, bierzmowania, kapłaństwa i ostatniego namaszczenia. Po Mszy św. Przenajświętszy Sakrament przenoszony jest do ciemnicy – symbolu uwięzienia Jezusa. W Wielki Piątek – dzień męki i śmierci Jezusa – nabożeństwo odprawiane jest przy bocznym ołtarzu: czytany jest opis męki Jezusa z Ewangelii według św. Łukasza. W czasie Mszy Prekonsekracyjnej kapłan spożywa drugą z trzech konsekrowanych w Wielki Czwartek Hostii, a po Mszy przenosi procesjonalnie trzecią Hostię w monstrancji do głównego ołtarza. W tym dniu ubrany jest on tak, że przypomina grób Pański z figurą Jezusa. Wieczorem odprawiane są po raz ostatni w roku Gorzkie Żale. Po nich w niektórych parafiach odbywa się spowiedź powszechna dla dorosłych z rachunkiem sumienia (spowiedź uszna obowiązuje dzieci i młodzież do lat 18, dorośli mogą z niej korzystać również, ale nie muszą). W liturgii Wielkiej Soboty zawarte są elementy budzące radość: Ewangelia według św. Mateusza mówi o zmartwychwstaniu Jezusa, poświęcany jest ogień i paschał (symbolizujące światło Chrystusowej Ewangelii) oraz woda (używana do sakramentu chrztu św., poświęcania przedmiotów i pokarmów). Śpiewa się litanię do Wszystkich Świętych, podczas której celebrans i ministranci leżą krzyżem przed ołtarzem. W tym dniu śpiewane jest także radosne „Alleluja”. Przez wszystkie trzy doby w niektórych parafiach trwa indywidualna adoracja Przenajświętszego Sakramentu. W uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego radość ze zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią manifestujemy uroczystą procesją wokół kościoła i biciem dzwonów. W Płocku parafia Kościoła Starokatolickiego liczy około 200 osób. Rezurekcja, czyli otworzenia grobu Jezusa, procesja Przenajświętszym Sakramentem i Jutrznia odprawiana jest w Świątyni Miłosierdzia i Miłości – jako kościele katedralnym przy ul. Kazimierza Wielkiego 27 – w Wielką Sobotę o godz. 20.00. Zebrała Elżbieta Grzybowska Fot. D. Ossowski