Dokąd zmierza płocki sport szkolny? Wojciech Majchrzak szuka odpowiedzi na to pytanie

W Ośrodku Szkoleniowo-Hotelowym Leśne Zacisze w Teresinie odbył się Ogólnopolski Sejmik Szkolnej Kultury Fizycznej pod hasłem „Szkolny Związek Sportowy – 70 lat w służbie dzieciom i młodzieży”. 

Na sejmik zostali zaproszeni wieloletni działacze Płockiego SZS: Teresa Przybylska-Rutecka, Wojciech Lewandowski i Wojciech Majchrzak. W programie znalazły się prelekcje o 70-letniej działalności SZS w Polsce oraz wykład dra Ireneusza Cichego z AWF Wrocław pn. „Aktualne wyzwania, przed którymi staje nauczyciel wychowania fizycznego”. 

Z okazji jubileuszu zasłużeni działacze SZS zostali uhonorowani za wieloletnią działalność i wybitne zasługi dla sportu szkolnego przez Zarząd Główny SZS listami gratulacyjnymi i pamiątkowymi medalami 70-lecia SZS.

A działo się w tym czasie bardzo dużo. Płock był organizatorem największych szkolnych imprez sportowych, między innymi: Światowych Igrzysk Szkolnych, Ogólnopolskich Igrzysk Młodzieży Szkolnej, kilkakrotnie Wojewódzkich Igrzysk Młodzieży Szkolnej. Praktycznie w każdej szkole działały Szkolne Kluby Sportowe i Uczniowskie Kluby Sportowe. Rokrocznie we wrześniu odbywały się uroczyste podsumowania poprzedniego sportowego roku szkolnego i inauguracja następnego. 

Płocki SZS był pomysłodawcą i organizatorem ważnych inicjatyw na rzecz rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży, choćby Płockiej Olimpiady Przedszkolaków, Płockiego Trenera Boiskowego i wielu innych. Płockie szkoły wygrywały największe imprezy sportowe, nie tylko krajowe. 

I właśnie sejmik skłonił Wojciecha Majchrzaka do refleksji nad aktualnym stanem organizacyjnym i sportowym płockiego sportu szkolnego. Stąd pytanie w tytule artykułu: „Dokąd zmierza płocki sport szkolny?”.

Trwa proces sądowy likwidacji działającego prawie 50 lat płockiego SZS po „wyrzuceniu go” z pomieszczenia biurowego przez dyrektora jednej ze szkół, z zawodu nauczyciela wychowania fizycznego, przy akceptacji władz miasta Płocka. Zarząd Płockiego SZS odebrał to jako wotum nieufności władz miasta dla dotychczasowej działalności płockiego SZS i potrzeby jego dalszego istnienia.

Jak zatem interpretować w tym kontekście nagrodzenie działaczy Płockiego Szkolnego Związku Sportowego podczas sejmiku? Takie pytanie zadaje sobie W. Majchrzak.

Płocki SZS, chyba jako jedyna tego typu organizacja w Polsce, nie otrzymywał na swoją działalność żadnego wsparcia ze strony samorządu lokalnego. Kalisz, miasto porównywalne z Płockiem, na działalność SZS przekazuje rocznie 150 tys. zł plus 30 tys. zł na podsumowanie współzawodnictwa sportowego.

[paywall]

I zapewnia, że mimo tych kłopotów SZS starał się prowadzić działalność, mając na uwadze głównie dobro dzieci i młodzieży oraz możliwość ich uczestniczenia w rozgrywkach sportowych.

Sytuacja organizacyjna płockiego SZS ma wpływ na poziom sportowy dzieci. W klasyfikacji sportu dzieci i młodzieży w 2012 roku Płock plasował się na 29. miejscu w kraju, a w 2022 roku – na 72. W tej samej klasyfikacji w województwie mazowieckim w 2012 roku Płock był na 3. miejscu, ale już w 2022 roku na 7. Dlaczego jest tak znaczny regres w sporcie dzieci i młodzieży, który jest przecież podwaliną pod przyszłe wyniki i sukcesy w kategoriach seniorskich?

Na to pytanie częściowo dostajemy odpowiedź w materiałach i we wnioskach Otwartego Forum Sportu Płockiego, które odbyło się 6 czerwca 2022 roku. Wynika z nich, że pomimo znacznej poprawy stanu bazy sportowej – oddanie do użytku dwóch hal sportowych, boisk sportowych i wzrostu nakładów budżetowych na sport i kulturę fizyczną – nie podniósł się poziom sportu na arenie krajowej i wojewódzkiej.

Jedną z podstawowych przyczyn był brak właściwego zaangażowania w prowadzeniu przez wielu nauczycieli wychowania fizycznego lekcji WF na odpowiednim poziomie oraz innych zajęć sportowych w szkołach.

Przed laty udział w zawodach szkolnych był nie tylko obowiązkiem, ale też zaszczytem i możliwością pokazania się na arenie sportowej. Dlatego praktycznie wszystkie szkoły uczestniczyły w tej rywalizacji. Międzyszkolny Park Sportowy (gdzie odbywały się rozgrywki w piłce ręcznej) i dawny stadion Masovii (gdzie rozgrywano czwórbój lekkoatletyczny) pękały w szwach. Dzisiaj w rozgrywkach w piłce ręcznej uczestniczą 3, maksymalnie 4 szkoły, podobnie jest w czwórboju lekkoatletycznym, w którym nie uczestniczyła nawet szkoła z lekkoatletyczną klasą sportową.

Ten stan rzeczy ma ogromny wpływ na wyniki sportowe płockich klubów sportowych nie tylko w kategoriach młodzieżowych. Przykładem niech będzie piłka ręczna. Wcześniej byliśmy potęgą, stolicą polskiej piłki ręcznej. Co stało za tymi sukcesami? Masowość i ogromna praca od podstaw w płockich szkołach. 

W szkołach podstawowych rodziła się płocka szkoła piłki ręcznej i przyszłe sukcesy SPR Wisła Płock. Składy drużyn klubu, oparte na wychowankach, dominowały we wszystkich kategoriach wiekowych w Polsce. 

W naszych szkołach wychowało się wielu wybitnych reprezentantów i medalistów we wszystkich kategoriach wiekowych, również olimpijczyków – Anna Garwacka, Marzena Sokołowska, Ryszard Jedliński, Andrzej Marszałek, Artur Góral, Krzysztof Starzyński, Krzysztof Kisiel, Kamil Syprzak i wielu innych.

W płockich klubach sportowych działały także inne sekcje sportowe: piłka nożna (Jerzy Kraska – złoty medalista olimpijski z Monachium), lekkoatletyka (Danuta Śliwińska, Jerzy Malanowski), siatkówka (Zbigniew Ferszt, Bartosz Kwolek), koszykówka (dzisiaj tylko kobiet), badminton (olimpijczyk Michał Łogosz), podnoszenie ciężarów (Edward Błaszkiewicz, Eugeniusz Gałecki, Zdzisław Rosiak), tenis stołowy, pływanie (Małgorzata i Paweł Markiewicz, Elżbieta Ladko, Joanna Urbanek, Anna Murawska, Paulina Kret, Cezary Piórkowski, Tadeusz Kawiecki, Robert Mikuła, Marcin Ostrzycki, Piotr Gałka), wioślarstwo (Elżbieta i Wojciech Jankowscy, Grzegorz Stellak, Stanisław Wierzbicki, Sławomir Maciejowski). 

Wiele z tych sekcji już nie istnieje, a jeśli działają, to oparte są na zawodnikach z zewnątrz. Dotyczy to również wiodących w mieście: SPR Wisła Płock (w aktualnym zespole seniorów nie występuje żaden wychowanek, a wychowankowie muszą szukać gry w klubach zagranicznych) oraz Wiśle Płock.

Wychowanie i wyszkolenie całej plejady wybitnych płocczan nie byłoby możliwe bez ogromnej pracy szkoleniowej nauczycieli wychowania fizycznego w szkołach i trenerów w klubach sportowych. W piłce ręcznej byli to: Jerzy Krajewski, Stefan Skulimowski, Stanisław Suliński, Zdzisław Garbacki, Edward Koziński, Czesław Sawicki, Waldemar i Tadeusz Wiśniewski, Wojciech Majchrzak, Zdzisław Witkowski, Marek Bębenista, w pływaniu Wojciech Ostrzycki, w badmintonie Lech Franczak, w podnoszeniu ciężarów Michał Dobaczewski, w lekkiej atletyce Edmund Niemczewski, w wioślarstwie Bohdan Karwowski. To tylko część przedstawicieli całej plejady wybitnych i zasłużonych płockich sportowców i nauczycieli – trenerów. 

Igrzyska rozpoczynały się od eliminacji szkolnych, w których uczestniczyły wszystkie klasy. Na podstawie wyników powoływana była reprezentacja szkoły, która uczestniczyła w zawodach na szczeblu miasta – gminy. Następne szczeble to zawody rejonowe, międzypowiatowe, wojewódzkie i finały krajowe. 

Od lat temu wyzwaniu próbują sprostać animatorzy zatrudnieni w ramach Projektu Lokalny Animator Sportu, realizowanego na Orlikach. W 2023 roku program ten realizowany był: na 1570 Orlikach (60 proc. wszystkich obiektów), przez 2423 animatorów, w 342 powiatach, 980 gminach oraz 86 powiatach ziemskich.

Wraz z rozpoczęciem roku szkolnego 2023/2024 wystartował w Polsce program Sportowe Talenty, którego operatorem jest Instytut Sportu – Państwowy Instytut Badawczy. Jego celem jest zbadanie podstawowych umiejętności sportowych uczniów: szybkości, wytrzymałości, skoczności i siły. Dzięki uzyskanym wynikom będzie można systematycznie identyfikować utalentowane dzieci z każdego rocznika objętego programem, a z biegiem czasu monitorować postępy w ich rozwoju. 

Autorzy programu zachęcają do wzięcia udziału w ogólnopolskim teście sprawnościowym dzieci i młodzieży, który będą przeprowadzali nauczyciele na lekcjach wychowania fizycznego.

Chodzi o: skok w dal z miejsca – mierzący skoczność i siłę, beep test, czyli 20-metrowy bieg wahadłowy służący pomiarowi zdolności wytrzymałościowych, bieg wahadłowy 10x5 m, badający zdolności szybkościowo-siłowo-koordynacyjne oraz popularna „deska”, wskazująca na zdolności siłowo-wytrzymałościowe.

Program Sportowe Talenty zawiera również bardzo ważny wymiar prozdrowotny i diagnostyczny. Dzięki wynikom sprawnościowym uzyskanym podczas testów dzieci i młodzieży możliwa będzie identyfikacja problemów i reakcji na niepokojące zjawiska. Celem programu jest zaszczepienie pasji do sportu wśród uczniów oraz uświadomienie, że aktywność fizyczna jest istotnym elementem dbania o zdrowie.

Zdaniem W. Majchrzaka kluczem jest to, o co walczył jako wieloletni członek Rady Sportu przy prezydencie miasta, czyli uchwalenie przez Radę Miasta programu, systemu rozwoju płockiego sportu. Najważniejsze miejsce powinien zajmować sport dzieci i młodzieży – sport szkolny – jako podstawa i fundament sportu wyczynowego.

Jednym z podstawowych zadań jest powstrzymanie procesu likwidacji Płockiego SZS i przywrócenie poprzedniej, należnej mu rangi głównego organizatora i kreatora sportu dzieci i młodzieży. Płocki SZS powinien prowadzić współzawodnictwo szkół zakończone uroczystym podsumowaniem, najlepiej z udziałem prezydenta miasta. 

Płocki SZS powinien prowadzić wszystkie programy mające na celu: poprawę sprawności fizycznej, stanu zdrowia oraz jakości życia, stymulowanie i kształtowanie nawyku podejmowania aktywności fizycznej, promocję zdrowia i aktywnego stylu życia, motywowanie do podejmowania aktywności fizycznej wśród mniej aktywnych i sprawnych fizycznie, tworzenie warunków dla rozwoju talentów oraz zainteresowań sportowych, promocję różnorodnych sportów oraz trzy cele systemowe: zwiększenie oferty ogólnie dostępnych bezpłatnych zajęć sportowo-rekreacyjnych, optymalizacja wykorzystania lokalnej infrastruktury sportowej oraz wspieranie kadry.

Tekst został opracowany przy udziale Wojciecha Majchrzaka

Fot. D. Ossowski