Dla rolnictwa ekstensywnego

Poza dopłatami bezpośrednimi do produkcji rolnej polscy rolnicy mogą skorzystać z unijnych środków skierowanych m.in. na pozornie mało praktyczny cel, jakim jest zachowanie zachowania piękna przyrody i krajobrazu. Rolnik bierze udział w programie dobrowolnie, a po spełnieniu określonych warunków może zwielokrotnić wysokość dofinansowania produkcji przez Unię. Do tych samych powierzchni rolnik może otrzymać trzy płatności: w ramach dopłat bezpośrednich, ONW (obszary o niekorzystnym gospodarowaniu) oraz działań rolnośrodowiskowych. Ostatnie wynika z Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2004-2006 (wiadomo, że zostanie przedłużone na lata 2007-2013), jest współfinansowane przez Unię w stosunku 85:15 (tyle % dokłada Polska).
Pomoc finansowa należeć się będzie rolnikom, którzy podejmą się konkretnych działań, np. będą stosować ekologiczne metody produkcji, utrzymywać niskoproduktywne łąki i pastwiska o wysokich walorach przyrodniczych czy też rodzime, zagrożone wyginięciem, rasy zwierząt (bydła, koni, owiec). O płatności mogą ubiegać się rolnicy, którzy są właścicielami gospodarstwa rolnego, mają je zarejestrowane w systemie IACS oraz zobowiążą się do stosowania tzw. zwykłej dobrej praktyki rolniczej na całym obszarze gospodarstwa. Niektóre z wymogów jej stosowania to m.in. stosowanie w gospodarstwie tylko nawozów naturalnych oraz dopuszczonych do obrotu, posiadanie płyty gnojowej, zabiegi chemicznej ochrony roślin będą wykonywane wyłącznie sprzętem sprawnym technicznie, rolnik nie będzie wypalał roślinności na łąkach, pastwiskach i rowach oraz utrzyma w stanie sprawności technicznej urządzenia melioracyjne. Pieniądze będą wypłacane corocznie (wnioski będą rozpatrywane po 15 stycznie i po 15 czerwca), Środki finansowe będą wypłacane po roku realizacji programu, odpowiednio od 1 marca i od 1 sierpnia. wysokość płatności jest zróżnicowana, średnia płatność za 1 ha w ramach programu wyniesie około 480 zł. Maksymalna stawka może wynieść nawet 1800 zł za 1 ha. Trzeba jednak pamiętać, że pieniądze przysługują jedynie za dodatkowe działania wykraczające poza zakres Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej. Przedmiotem płatności mogą być grunty orne, użytki zielone i sztuki zwierząt
Program rolnośrodowiskowy przewiduje różne działania wykonywane przez rolników w ramach zawartych z nimi umów. Jest 7 rodzajów tzw. pakietów rolnośrodowiskowych: rolnictwo zrównoważone (S01) – ograniczenie nawożenia, zbilansowanie gospodarki nawozami, następstwo roślin; rolnictwo ekologiczne (S02); utrzymanie łąk ekstensywnych (P01) – wykaszanie traw od 1 lipca włącznie; utrzymanie pastwisk ekstensywnych (P02) – ekstensywny wypas na półnaturalnych pastwiskach; ochrona gleb i wód (K01) – stosowanie wsiewek i międzyplonów; strefy buforowe (K02) – utworzenie pasów zadarnionych w sąsiedztwie zbiorników wodnych oraz ochrona rodzimych ras zwierząt (G01) – tych, którym grozi wyginięcie: – W ramach 7 pakietów cały kraj podzielono na strefy priorytetowe i pakiety horyzontalne. W pierwszej grupie znalazły się gminy o walorach przyrodniczych m.in. gminy nadwiślańskie. Mogą one skorzystać z 3 wybranych pakietów. Pozostałe gminy korzystają z pakietów horyzontalnych, ważnych dla całego kraju: rolnictwo ekologiczne, ochrona gleb i wód, strefy buforowe i zachowanie lokalnych ras zwierząt gospodarskich. W tym roku dostępny był tylko pakiet rolnictwo ekologiczne, wnioski składano do 1 października. Pozostałe pakiety będą realizowane od 2005 roku. Teraz jest czas, aby przygotowywać się do tego praktycznie i merytorycznie, a więc po przede wszystkim realizować zasady Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej, potem z pomocą doradcy opracować plan działalności rolnośrodowiskowej na okres 5 lat – wyjaśnia Sławmoir Kowalski, specjalista WODR w Płocku, doradca rolnośrodowiskowy.
Aby sporządzić taki plan, trzeba zebrać odpowiednie dokumenty m.in. wypis z ewidencji gruntów i mapkę gospodarstwa w skali 1: 5000 z zaznaczonymi pakietami do realizacji. Po spełnieniu wszystkich formalności rolnik wypełnia wniosek (przypomina wniosek o dopłaty bezpośrednie) i składa go w biurze powiatowym ARiMR. Plan zostaje w gospodarstwie, okazuje się go podczas ewentualnej kontroli: – Małe gospodarstwa mogą zyskać – przekonuje doradca. – Pakiety nie służą intensyfikacji rolnictwa, ale promowaniu systemów produkcji rolniczej korzystnej dla środowiska. Za plan rolnik nie płaci, w jego sporządzeniu pomaga mu doradca rolny. Każdy plan musi zostać pozytywnie zaopiniowany przez doradcę rolnośrodowiskowego, który posiada stosowny certyfikat. W programie uczestniczy się dobrowolnie, ale za uchybienia i brak realizacji zobowiązań mogą być stosowane sankcje.
Plan jest 7-stronicowym formularzem, w którym np. trzeba wpisać 5-letni plan nawożenia. Bez doradcy rolnik sobie raczej nie poradzi. Jeśli jednak będzie zdeterminowany i spełni wszystkie formalności, ma szansę na dodatkowe pieniądze. Tak jak wszystkie programy wsparcia finansowego z udziałem środków Unii, kontroli podlegać będzie ok. 5 % uczestników programu. kontrola będzie miała charakter kompleksowy, tzn. dotyczyć będzie wszystkich płatności otrzymywanych przez gospodarstwo. Zapowiada się, że w latach 2007-2013 Krajowy Program Rolnośrodowiskowy zostanie rozszerzony o dodatkowe pakiety.

(eg)