Diecezjalne w miejsce Mazowieckiego

Zakończył się trwający od 2006 roku remont pobenedyktyńskiego opactwa, sfinansowany ze środków unijnych (ZPORR – Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionu) i ze środków diecezji. W zmodernizowanym budynku muzeum będzie skarbiec, dział archeologiczny i numizmatyczny oraz współczesna sztuka sakralna. W jednej z sal znajdzie się wystawa czasowa Beato Pastotri, Magistro, Martyri, przedstawiająca życie i dzieło błogosławionego arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego, w poświęconym mu roku 2008. W czwartek 12 czerwca odbędzie się uroczystość otwarcia nowej siedziby Muzeum Diecezjalnego z udziałem arcybiskupa Józefa Kowalczyka, Nuncjusza Apostolskiego w Polsce.
Kiedy Muzeum Mazowieckie opuszczało swoją dotychczasową siedzibę, wielu płocczan obawiało się o los zbiorów. Niepotrzebnie, bo kamienica secesyjna przy Tumskiej jest o wiele lepszym miejscem do ich eksponowania. Natomiast w opactwie, miejsce znajdą cenne obiekty zabytkowe, których dotąd nie można było pokazać w całej krasie, z powodu braku powierzchni wystawienniczej w Muzeum Diecezjalnym. Warto od razu wyjaśnić nieporozumienia, które przez lata narosły wokół nazwy budynku. Jest to opactwo pobenedyktyńskie, a nie Zamek Książąt Mazowieckich. Jedyną pozostałością po zamku jest Wieża Szlachecka. W XII wieku w Płocku ufundowano opactwo benedyktyńskie. W Biblii Płockiej z I poł. XII wieku jest opis wydarzenia z 1148 roku – procesji liturgicznej, która szła z opactwa do katedry. Są również ślady, że benedyktyni byli kapelanami książęcymi. Już w X i XI wieku pracowali jako misjonarze na Mazowszu. Pozostali w Płocku do 1781 roku. Wtedy kościół i klasztor przejęli misjonarze na Seminarium Duchowne, które później zostało przeniesione do reformatów. W 1867 ołtarz wielki ze znajdującego się na terenie opactwa kościoła św. Wojciecha przeniesiono do kościoła św. Bartłomieja, a portal znajduje się w Bądkowie Kościelnym. Po II wojnie, klasztor zamieniono na mieszkania. Lokatorzy byli tam aż do lat 60. Później zaaranżowano wnętrza na siedzibę Muzeum Mazowieckiego. Okna części klasztornej zabudowano. Na wieży zegarowej pozostała tablica informująca, że w tym miejscu stał zamek.

Remont przeprowadziło konsorcjum firm: Przedsiębiorstwo Instalacyjno – Usługowe „Wereszczyński”, Bildau & Bussmann, PPU Konkret i Margont.

Przede wszystkim została wymieniona instalacja elektryczna oraz instalacja centralnego ogrzewania. Zmodernizowano klimatyzację, która zapewni odpowiednią temperaturę i wilgotność powietrza, wymieniono stolarkę okienną i drzwiową. Została wzmocniona też więźba dachowa, uszczelniono dachówki, ocieplono dach i ściany. W opactwie zaczęła funkcjonować nowoczesna instalacja przeciwpożarowa i antywłamaniowa oraz winda dla niepełnosprawnych. Ściany wewnętrzne i elewacja zyskały nowy wygląd. Układ przestrzenny wnętrz został zachowany. Zmieniła się tylko funkcja niektórych pomieszczeń.

Nad remontem czuwały służby konserwatorskie, a z ramienia kurii księża ekonomowie: Marek Makowski i Andrzej Maciejewski.

Na parterze pozostały szatnie, kasa i toalety. Będzie też duża sala wystaw czasowych, przeniesiona ze starego budynku Muzeum Diecezjalnego, w którym pozostanie sztuka ludowa. Na dole będzie też sala audiowizualna, przeznaczona do celów edukacyjnych. Najważniejsza ekspozycja stała to cenne obiekty z dotychczasowego skarbca, które złożą się na trzyczęściową wystawę: I część – Chrystus w sztuce malarstwa i rzeźby, II- Chrystus w Eucharystii, III – Chrystus w życiu świętych. 12 czerwca będzie prezentowana tylko I część ekspozycji stałej. Wśród eksponatów znajdą się: kielich z paterą – dar księcia Konrada Mazowieckiego, w którym Jan Paweł II odprawiał mszę św. w czasie wizyty w Płocku, złoty kielich – dar kardynała Karola Ferdynanda Wazy oraz herma z relikwiami św. Zygmunta.

– W najstarszej części parteru, tam, gdzie są odsłonięte fundamenty, będzie archeologia i architektura. Piętro wyżej – rękopisy, druki, inkunabuły. A więc Biblia płocka z I poł. XII wieku, zabytkowe Graduały i akt lokacyjny miasta Płocka z 1237 roku. Marzy mi się, żeby w jednej z sal odtworzyć skryptorium, umieścić tam zakonnika, który przepisywał książki. Mamy już piękny pulpit, na nim kałamarz i pióro gęsie – mówi dyrektor muzeum, ks. Bronisław Gwiazda.

Trwają rozmowy z urzędem miasta o nadbudowie jednego ze skrzydeł. Dotąd nie została jeszcze połączona Wieża Szlachecka z Wieżą Zegarową. Byłby to piękny szlak spacerowy z widokiem na starą część miasta, Wisłę i mosty.

Dzieło arcybiskupa Juliana

Pierwszą wystawą czasową, która wyjątkowo potrwa do końca roku, będzie ekspozycja Beato Pastotri, Magistro, Martyri poświęcona błogosławionemu arcybiskupowi Antoniemu Julianowi Nowowiejskiemu. Właśnie 12 czerwca 1908 roku, a więc przed stu laty, papież Pius X powołał Antoniego Juliana Nowowiejskiego na płocką stolicę biskupią. Wystawa prezentowana będzie na II piętrze, w starym skrzydle od strony Wisły, gdzie znajdują się pozostałości kościoła św. Wojciecha. Znajdą się na niej: pamiątki rodzinne, m.in. dokument szlachectwa, genealogia, którą opracował ks. prof. Tadeusz Żebrowski, fotografie, portrety biskupa, książki, pamiątki z podróży do ziemi świętej. Można będzie też prześledzić działalność duszpasterską arcybiskupa w diecezji płockiej. Arcybiskup był inicjatorem przebudowy katedry, rozbudowy seminarium i biblioteki. Ostatnia część dotyczy kultu pośmiertnego. Eksponaty pochodzą z Muzeum Diecezjalnego, WSD w Płocku, Archiwum Diecezjalnego, parafii Rębowo i Krajkowo i Muzeum Mazowieckiego. Wystawę przygotował i opracował ks. Bronisław Gwiazda, we współpracy z ks. Andrzejem Milewskim i Szymonem Zarembą. Bilety na ekspozycje nadal będzie można nabyć w starym muzeum. Tam też należy szukać przewodnika.

Lena Szatkowska