Alfabet Muzeum Mazowieckiego w Płocku

A Art déco – nurt w sztuce rozpowszechniony między pierwszą a drugą wojną światową. Jazz, „Wielki Gatsby”, Łempicka – to właśnie art déco. Muzeum Mazowieckie w Płocku przez ostatnie 15 lat zgromadziło ok. 2 tys. obiektów reprezentujących ten szalenie popularny dziś styl i niebawem otworzy jedyną w Polsce poświęconą mu wystawę. Aron-ha-kodesz – skrzynia na zwoje Tory symbolizująca Arkę Przymierza. W synagogach umieszcza się ją zawsze po wschodniej stronie, w kierunku Jerozolimy. W Płocku - mimo tragedii tutejszych Żydów w czasie drugiej wojny światowej - święta szafa ołtarzowa pożogę przetrwała w bożnicy przy Kwiatka 7. Dziś działa tam Muzeum Żydów Mazowieckich, oddział Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Jednym z jego eksponatów jest właśnie pięknie zdobiona aron-ha-kodesz. Axentowicz –Teodor, urodzony w roku 1859 polski malarz i grafik. Muzeum ma w swoich zbiorach jego oleje, pastele, rysunki. W tym uwielbianą przez zwiedzających „Wiosnę”, która stała się znakiem rozpoznawczym MMP.

B
Budowa – to, co MMP bardzo lubi. Muzeum zbudowało Skansen Osadnictwa Nadwiślańskiego, odbudowało kamienicę przy ul. Kolegialnej 6, gdzie mieścić będzie się wystawa sztuki art déco, kończy budowę dwóch oficyn na tyłach owej kamienicy – znajdą się tam. m.in. Galeria Wielkich Płocczan poświęcona m.in. Broniewskiemu, Themersonowi, Zimińskiej-Sygietyńskiej, a także  sala widowiskowa i sala edukacyjna . A muzeum już myśli o kolejnej budowie!
Bugatti – Carlo, ojciec słynnego konstruktora samochodów Ettore i nie mniej słynny projektant, dekorator, producent mebli. MMP ma w swych zbiorach komplet zaprojektowanych przez niego mebli – kanapę i krzesło.  
Biegas – Bolesław, urodzony w roku 1877 polski malarz i rzeźbiarz, kontrowersyjny, tajemniczy. Bogatą  kolekcję jego obrazów i rzeźb można oglądać w Spichlerzu, etnograficznym dziale MMP przy Kazimierza Wielkiego 11 b.
Budda – Budda Śiakjamuni, urodzony prawdopodobnie w 563 r. p. n. e założyciel buddyzmu. Lub po prostu – ktoś oświecony, przebudzony. Na prezentowanej w Spichlerzu (ul. Kazmierza Wielkiego 11 b) wystawie „Sztuka Dalekiego Wschodu. Płockie skarby buddyjskiej Azji” oglądać można m.in. tybetańską brązową figurkę Buddy Śiakjamuni z XV.
Buduar - jedno z pomieszczeń, będące częścią muzealnej aranżacji wnętrz średniozamożnego domu mieszczańskiego z przełomu wieków XIX i XX. Pokój pani domu, do którego wstęp miały tylko najbliższe przyjaciółki. Nasz buduar wyposażono m.in. w niemiecki komplet wypoczynkowy, stolik zwany niemym kelnerem i bambusową etażerkę. Aż szkoda, że nie można tu usiąść na pluszowej kanapce!
C
Camari –  w MMP podziwiać można portret Mihrimah zwanej Camari – córki sułtana Sulejmana I Wspaniałego. W czasie I wojny światowej obraz został zdeponowany u Radziwiłłów, a w 1949 roku Maria Radziwiłłowa przekazała go Towarzystwu Naukowemu Płockiemu.
Chopin – wizerunki największego polskiego kompozytora oglądać można w MMP w trzech odsłonach. Rzeźba Wacława Szymanowskiego to projekt pomnika z warszawskich Łazienek. Jest też obraz Feliksa Michała Wygrzywalskiego z ok. 1910 roku zatytułowany „Mazurek. Grający Chopin” oraz poświęcona kompozytorowi plakieta  Jana Nalborczyka z 1911 roku.
D
Design – słowo–klucz dla naszego muzeum, bo dwie wiodące kolekcje artystyczne: secesji i art déco  związane są z narodzinami designu. Powstał on na fundamencie odrodzenia rzemiosła artystycznego w epoce secesji, a rozwijał się w czasach dojrzałego i późnego modernizmu. Dzisiejsze, postmodernistyczne projekty polskich designerów obficie czerpią z historycznych stylistyk. MMP mogłoby się stać dla nich kopalnią wzorców.
 Denar – Bolesława Chrobrego. Skarb aneksu numizmatycznego wystawy „X wieków Płocka” prezentującej cztery tysiące monet. Do najcenniejszych należą: wspomniany denar jednostronny Bolesława Chrobrego, brakteat hebrajski Mieszka III, trzeciak Siemowita IV.
Dwustulecie – w roku 2021 Muzeum Mazowieckie w Płocku skończy 200 lat. Jest najstarszym w Polsce muzeum powstałym z inicjatywy społecznej. Jego początki to dwie sale w szkole zwanej dziś Małachowianką. Potem muzeum mieściło się w dzisiejszej siedzibie TNP, Bibliotece Zielińskich, opactwie pobenedyktyńskim. Aż w końcu zadomowiło się w secesyjnej kamienicy przy Tumskiej 8.
E
Etnologia – nauka o ludach, narodach, grupach etnicznych i ich kulturze. W MMP silnie reprezentowana przez zbiory związane z kulturą ludową Polski i Mazowsza oraz przez sztukę Dalekiego Wschodu. Wystawy poświęcone ludowemu Mazowszu i sztuce Azji podziwiać można w Spichlerzu, zabytkowym dawnym magazynie zbożowym z przełomu XVIII i XIX wieku. Jest także etnograficzny Skansen Osadnictwa Nadwiślańskiego, filia MMP w Wiączeminie Polskim.
F
Fotoplastykon – drewniane urządzenie do prezentacji fotografii. Aby obejrzeć zdjęcie, należy zajrzeć do środka przez wizjer. Fotografie dają wrażenie trójwymiarowości. Do obejrzenia – w MMP!
G
Galeria- malarstwa i rzeźby okresu Młodej Polski- część ekspozycji stałej muzeum. Dobre malarstwo, reprezentatywna rzeźba. Wielkie nazwiska polskiej sztuki: Wyspiański, Malczewski, Podkowiński, Mehoffer, Krzyżanowski, Axentowicz.
Gramofon – salony belle époque rozbrzmiewały muzyką z tego sprzętu. W naszych salonach zobaczyć można dwa jego typy: tradycyjny tubowy oraz szafkowy: nowszy i  - ma się rozumieć - w tamtych czasach droższy.
H
Historia – prezentowana w muzeum na wystawie stałej  „X wieków Płocka. Płock w przestrzeni kulturowej Mazowsza, Polski, Europy”. Wystawa otwarta w 2010 roku opowiada o dziejach Płocka i regionu od czasów słowiańskich do współczesnych. Prawdziwa podróż w czasie!
I
Igielnik – czyli przybornik do igieł. Muzealny, secesyjny jest w kształcie… jamnika . Zobaczysz go na czwartym piętrze wystawy stałej.
Inwentarz – nie zwierzęcy, a muzealny, czyli spis wszystkich eksponatów. Inwentarz MMP obejmuje prawie sto tysięcy pozycji. Co ciekawe, w erze powszechnej komputeryzacji, prowadzony jest cały czas również w formie tradycyjnych ksiąg inwentarzowych .
J
Jesiotr – złowiona w 1934 w Wiśle w okolicach Płocka ryba ważyła ok. 150 kilogramów i miała niemal trzy metry długości. Na szczęście dla nas nie trafiła na talerze. Przed konsumpcją ocaliło ją Towarzystwo Naukowe Płockie. Jesiotr został spreparowany i od kilku pokoleń stanowi unikatowy okaz prezentowany dziś w MMP.
K
Kronika –  Filmowa, sprzed pół wieku, prezentowana w małym kinie na 3. piętrze wystawy „X wieków Płocka”. Czarno-biały film poświęcony jest szczególnemu momentowi w historii miasta – w Płocku powstawały właśnie zakłady rafineryjno-petrochemiczne.
Kazimierzowskie mury - za panowania króla Kazimierza III Wielkiego Płock został otoczony murami. Fortyfikacje te są ukazane na największej makiecie przedstawiającej Płock około 1800 roku.
Kolegialna 6 – czyli obowiązkowy adres do odwiedzenia przez każdego, kto w Płocku będzie w przyszłym roku. Nowa muzealna ekspozycja, którą udostępnimy wiosną 2021 roku. Poświęcona zostanie sztuce szalonych lat dwudziestych. Zapowiada się magicznie.

L
Langhoff  – jednobudynkowe gospodarstwo, które łączy część mieszkalną wraz ze stodołą i oborą. Oryginalny langhoff z Kępy Karolińskiej można oglądać w filii MMP – Skansenie Osadnictwa Nadwiślańskiego.
Laszczka – Konstanty, polski rzeźbiarz, malarz, grafik, profesor i rektor krakowskiej ASP. Jego prace można go oglądać  w muzeum w wielu odsłonach. Jedną z nich jest  rzeźba” Wodnik”, inspirowana słynnym „Myślicielem” Auguste`a Rodina.
Ł  
Łempicka – Tamara, królowa art déco, „baronowa z pędzlem”. Jako muzeum posiadamy jej „Martwą naturę”, co jest powodem do dumy, tym bardziej,  że w polskich zbiorach muzealnych obrazów Tamary Łempickiej prawie w ogóle nie ma .
M
Makieta – czyli makieta Płocka, dostępna na ekspozycji „X wieków Płocka”, ma powierzchnię małego mieszkania w bloku (40 m. kw.). Przedstawia Płock z końca XVIII wieku.
Mehoffer – Józef, malarz, witrażysta, grafik, jeden z najbardziej znanych polskich artystów. W muzeum jest ok. 60 jego prac. Wśród nich projekt polichromii wykonany do naszej płockiej katedry.
Mennica – aranżację średniowiecznego zakładu bijącego monety prezentujemy na pierwszym piętrze ekspozycji „X wieków Płocka”.  
Malczewski – Jacek. Wszyscy chyba słyszeli to nazwisko. Czołowy polski symbolista, posługujący się bardzo oryginalnym językiem artystycznym. Iście polski, jeśli mówimy o treści i wymowie jego prac i światowy – jeśli wziąć pod uwagę siłę jego talentu. Do podziwiania – w muzeum.
Masoneria – Albertina Doskonałości, Loża Świętojańska, Łoża Ludzkości, Pokoju, Leopoldyna pod Zachodzącym Słońcem – to nazwy płockich lóż masońskich. Masoni zaznaczyli tu swoją obecność na początku XIX wieku, więcej o tym opowiadają pamiątki w aneksie wystawy „X wieków Płocka” poświęconym temu tematowi.
N
Norblin – Stefan, polski malarz, pochodził z zacnej rodziny warszawskich przemysłowców. Człowiek o niezwykłym życiorysie, przez pewien czas był nadwornym malarzem indyjskich maharadżów. W muzeum można oglądać jego niezwykle oryginalne ilustracje.
O
Olendrzy - osadnicy z Fryzji i Niderlandów. Posiadali oni umiejętność melioracji, dlatego osiedlali się wzdłuż Wisły oraz jej dopływów. Skansen Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim, filia MMP otwarta w roku 2018, roku zachowuje ich ginącą kulturę.
Osada w Szeligach – jak żyli pierwsi słowiańscy osadnicy na ziemiach mazowieckich? Co jedli i jak mieszkali? Prezentowana w MMP makieta, ukazująca osadę w Szeligach to świetna okazja do zobaczenia naszych dawnych przodków z bliska.
P
Podkowiński – Władysław, malarz najbardziej znany ze skandalizującego „Szału uniesień”. W krakowskich Sukiennicach wisi ostateczna wersja tego dzieła, w muzeum olejny szkic z 1893 roku.
R
Rura – wodociągowa, XVI-wieczna. Jeden z muzealnych eksponatów. Płock był pierwszym miastem na Mazowszu, które mogło poszczycić się działającymi wodociągami. Ich budowa owiana aurą skandalu została ukończona około 1538 roku i zajęła około 40 lat, jedynym zachowanym po nich artefaktem jest właśnie drewniana rura ukazana na muzealnej ekspozycji.
S
Secesja – styl w sztuce. Choć Płock nie należy do miast mogących pochwalić się architekturą secesyjną, to jednak właśnie tu powstała i trwa największa polska wystawa stała poświęcona temu stylowi. Tworzą ją piękne wnętrza, dekoracyjne przedmioty, cenne malarstwo.
Stryjeńska – Zofia, nie trzeba jej bliżej przedstawiać. Była artystką i nietuzinkową kobietą. Jej oryginalny styl jest połączeniem rodzimych wątków i artdekowskiego sznytu. Jej obrazy można zobaczyć na naszej ekspozycji.
Szkło – secesyjne. Ważna dziedzina rzemiosła artystycznego okresu secesji. Szkła Emila Gallé, Rene Lalique`a, Tiffany`ego są kwintesencją tamtego czasu, dostępne oczywiście w muzeum.
T
Tura czaszka - dwie imponujące czaszki turów – do obejrzenia w MMP - wywołują podziw swoim rozmiarem. Rozmiar rogów tego zwierzęcia zdaje się być niemalże dwukrotnie większy od położonych obok rogów żubra.
U
Uziębło – Henryk. Malarz, rysownik, architekt wnętrz, uczeń Stanisława Wyspiańskiego. Autor młodopolskich pejzaży, w swych zbiorach muzeum posiada pięć jego obrazów, między innymi prezentowaną przez długi czas na ekspozycji stałej „Altanę” z 1909 roku.
W
Wisła – a szerzej – Muzeum Wisły Środkowej i Ziemi Wyszogrodzkiej w Wyszogrodzie. Najnowsze „dziecko” MMP. Niezwykłe zbiory archeologiczne i pamiątki po czasach, gdy Wisła tętniła życiem.
Wyspiański – „uniwersalny geniusz”. Można rzec, że Młoda Polska Wyspiańskim stoi, w naszej świadomości, po latach. W muzealnych zbiorach można oglądać jego szkice, pastele, obraz olejny, a także zaprojektowany przez niego żyrandol.
Wielka Fala – drzeworyt autorstwa japońskiego artysty Katsushika Hokusai’a. Ikona sztuki światowej do obejrzenia w oryginale w Spichlerzu MMP.
X
Xawery  - Dunikowski, słynny polski rzeźbiarz. W muzeum można oglądać m.in. popiersie Ludwika Solskiego jego autorstwa.
Z
Ząb mamuta - ciekawostka ze zbiorów muzeum,  ciesząca się szczególnym uznaniem najmłodszych zwiedzających, zaprezentowana w otoczeniu ciosu mamuta, czy skamielin zebranych przez dawne pokolenia archeologów.

Z – ZAPRASZAMY !