190. urodziny Teatru

W 1812 roku Płock liczył 5 tysięcy mieszkańców, a mimo to stać było miasto na utrzymanie własnego zawodowego teatru. Rok wcześniej z inicjatywy Rajmunda Rembielińskiego, prefekta departamentu płockiego, rozpoczęto adaptację dla potrzeb teatru pomieszczeń zniszczonego gotyckiego kościoła św. Trójcy, usytuowanego na Wzgórzu Tumskim, w sąsiedztwie ulicy Piekarskiej.20 sierpnia 1812 roku nastąpiło otwarcie nowego teatru premierą sztuki “Abelino, wielki bandyt wenecki”. Przez wiek XIX i początki wieku XX budynek teatru był użytkowany przez trupy objazdowe, trafiali tu artyści tej miary co Wojciech Bogusławski, Ludwik Solski, Gabriela Zapolska. Tylko na czas powstań narodowych oraz okres I wojny światowej teatr zawiesił swoją działalność. Jego bogatą historię zakończył wybuch II wojny światowej. Budynek starego teatru rozebrali Niemcy w roku 1940. Powojenna historia teatru została otworzona na nowo dopiero 12 stycznia 1975 roku. Dziś, licząc od roku 1812, teatr płocki liczy sobie już 190 lat. Ten piękny jubileusz płockiego teatru został uczczony 9 listopada br. przez Towarzystwo Naukowe Płockie, Muzeum Teatralne w Warszawie i Płockie Towarzystwo Miłośników Teatru uroczystą sesją naukową “Historyczne i współczesne racje istnienia teatru w ośrodkach lokalnych”. Wykłady ks. prof. Michała Grzybowskiego i dra Andrzeja Kruczyńskiego, czy odczytany przez dyrektora Mokrowieckiego referat dr Barbary Konarskiej-Pabiniak obudziły w wyobraźni słuchaczy zgromadzonych w siedzibie Towarzystwa Naukowego Płockiego tęsknotę za urokiem dawnego teatru płockiego: “Gmach stał na skraju wysokiej góry znajdującej się nad brzegiem Wisły. Owal lóż zbudowany był w kształcie lutni. W głębi, w środku, były dwie wielkie loże pod baldachimami dla naczelników miasta. Parter miał sześć rzędów ław. Teatr miał dwie kurtyny: jedną dla komedyj, wyobrażającą dziewięć muz tańczących wokoło Apolla, którym przygrywało paru satyrów, w głębi na górze Olimp nad spływającym źródłem Kastalskim stał rozpędzony Pegaz. Druga kurtyna była przeznaczona dla dramatów i tragedyj – wyobrażała wjazd tryumfalny Achillesa”. Nie ma już Płock takiego teatru. Na jego dawnym miejscu stoi dziś restauracja. Powstał w 1975 roku nowy gmach teatralny, niestety nie najwyższej urody, dziś rozbierany powoli przez siły natury, czego nie chcą z uporem dostrzec włodarze miasta. Podjęta na nowo próba budowania przez teatr klimatu wysokiej kultury i oddziaływania przez nią na lokalną społeczność miasta i okolic trwa na szczęście do dziś. O zmaganiach z ideologiczną, polityczną i ekonomiczną rzeczywistością PRL-u lat 70., kiedy na nowo rodził się płocki teatr, opowiadał z humorem na sesji pierwszy dyrektor odnowionej płockiej sceny prof. Jan Skotnicki. Z pasją o roli teatru płockiego w przestrzeni jego “małej” Ojczyzny mówił dr Bohdan Urbankowski. W czasach zaborów oraz w okresie PRL-u, kiedy kultura polska była niszczona przez żywioł rosyjski i sowiecki, a inteligencję polską skazano po prostu na unicestwienie, teatr stawał się często ostatnim orężem walki o ocalenie narodowej, polskiej tożsamości. Sygnalizował także nieustannie przynależność Polski do kultury Zachodu, nawet tylko przez dobór samego repertuaru. Miało niebagatelne znaczenie, że grano nie Gorkiego, ale Szekspira czy Moliera. Dziś z kolei, gdy oścień ideologii bolszewickiej został zastąpiony ościeniem nowej ideologii – pustki, nihilizmu, zysku, spłaszczonej tylko do wymiaru politycznego i ekonomicznego idei Europy – teatr wciąż ma do spełnienia doniosłą rolę promowania wartości moralnych, ukazywania godnych wzorów osobowych. W latach ostatnich zaczęto pytać, czy ma sens istnienie teatru w Płocku, mieście 140-tysięcznym. W roku 1812 Rajmund Rembieliński, przedstawiciel ówczesnej administracji, nie miał wątpliwości, że warto starać się o teatr dla małego 5-tysięcznego miasta. Oby wzięli to pod rozwagę także nowo wybrani płoccy radni. Albo kształtował nas będzie teatr kulturą godną i wysoką, albo czeka nas nowy najazd barbarzyńców wychowanych na kiepskich telewizyjnych reality show.

Wiesław Kopeć

* Informujemy, że redakcja nie musi się utożsamiać z poglądami zawartymi w felietonach. W tym gatunku dziennikarskim ich autorzy wyrażają własne zdanie.