Z miłości do ptaków

Andrzej Graczyk jest uznanym ludowym rzeźbiarzem. Jego znak rozpoznawczy to drewniane ptaki. Ma na swoim koncie nagrody, wyróżnienia, jego prace zdobią kolekcje muzealne i prywatne. Jeździ na wystawy i kiermasze. Co rzadko się zdarza, udało mu się połączyć pasję z codzienną pracą. Ale jeszcze nie jest człowiekiem spełnionym. Cały czas ma głowę pełną pomysłów. Marzy, aby wyremontować stary dom na pracownię z prawdziwego zdarzenia i żeby jego roczny syn Kacper też był rzeźbiarzem.
„Ptaszek” to artystyczny pseudonim Andrzeja Graczyka. Rzeźbiarz mieszka w Worowicach–Wyrobach, wsi w gminie Staroźreby. Niedawno został laureatem pierwszej edycji konkursu organizowanego przez płocki powiat pn. „Kwiat powiatu”. To tylko jedno z wielu wyróżnień, jakie ma na koncie. Medal „Zasłużony dla powiatu płockiego”, medal „60-lecia Cepelii”, tytuł „Kryształowy kokos” przyznawany przez płockie starostwo, dyplomy, listy uznania zajmują honorowe miejsce w domu Andrzeja Graczyka.
Urodził się w 1965 r. w Begnie niedaleko Płocka. W sąsiedniej wsi mieszkał Jan Staniszewski, rolnik i rzeźbiarz, którego prace cieszyły się zainteresowaniem muzeów i prywatnych kolekcjonerów. To właśnie u Jana Staniszewskiego „Ptaszek” połknął bakcyla rzeźbiarstwa. Było to prawie 40 lat temu. Początkowo Andrzej Graczyk przyglądał się, jak powstają rzeźby. Potem zaczął próbować własnych sił. – Czasami było tak, że człowiek poważnie się skaleczył dłutem. Ale to nie odstraszało. Zaciskało się zęby, opatrywało rękę i rzeźbiło dalej. Moi koledzy woleli zabawy, a ja rzeźbienie – opowiada.
W rodzinnym domu pasja Andrzeja Graczyka nie znalazła zbytniego uznania. Jak mówi rzeźbiarz, rodzice widzieli go bardziej w roli mechanika albo murarza. Ale nie zrezygnował, chociaż w swoim życiu zawodowym był m.in. kierowcą ciężarówki. – W pewnym momencie jazdy i rzeźbienia nie dało się pogodzić. Wybrałem rzeźbienie. Chociaż, żeby utrzymać się z tej profesji, trzeba sporo zachodu. Zwłaszcza że mam wielu naśladowców. Rzeźbione, malowane ptaki przyjęły się na rynku, dlatego wiele osób próbuje kopiować moje prace – mówi „Ptaszek”.
Pierwsze prace Andrzeja Graczyka to szopki, świątki, figurki ludzi i zwierząt. Ale w końcu wpadł na pomysł, by rzeźbić ptaki. Dlaczego akurat ptaki? Andrzej Graczyk mówi, że mieszka na wsi, blisko lasu i na co dzień ma z nimi do czynienia. Lubi je obserwować, słuchać ich śpiewu. Kojarzą mu się z wolnością, przestrzenią. Andrzej Graczyk swoje ptaki dzieli na domowe, rajskie i fantazyjne. Jego firmowym znakiem są perliczki, które rzeźbi od ponad 30 lat. Dumny jest ze swojego indyka – pierwszej pracy, którą sprzedał. Miał wtedy 17 lat. Dzisiaj w każdym kawałku drewna Andrzej Graczyk widzi nowego ptaka. Przyznaje, że czasami zdarzało mu się zabrać spod pieca polano przeznaczone do spalenia.
Rzeźbiarz z Worowic–Wyrobów w trakcie roku jeździ na ok. 50 wystaw, kiermaszów, festiwali sztuki ludowej. Opowiada, że często spotyka te same osoby, które odwiedzają jego stoisko, żeby dokupić ptaka do kolekcji. – Od blisko 25 lat jeżdżę do Krakowa i było mi bardzo miło, gdy kiedyś koło mojego stoiska zatrzymała się wycieczka, oglądała eksponaty i padały pytania, czy to ja jestem Andrzej Graczyk – wspomina rzeźbiarz.
W marcu „Ptaszek” wybiera się na wystawę do Niemiec. Na swoim koncie ma wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych w Polsce i na świecie, m.in. w Niemczech, Belgii, Danii, Francji, Austrii, Włoszech, Grecji, Węgrzech, Czechach, Holandii czy na Słowacji. Dumny jest ze swojej wystawy i wyjazdu do USA w 2001 r. Jego prace są w muzeach i kolekcjach prywatnych, w tym wielu znanych osób m.in. Jolanty Kwaśniewskiej, Zbigniewa Brzezińskiego, Donalda Tuska, Anny Dymnej, Mariana Opani, Krystyny Sienkiewicz. – Kiedyś w Krakowie moje stoisko odwiedziła Anna Dymna, która zażartowała, że wydała już majątek na moje ptaszki – wspomina Andrzej Graczyk. Jego prace były wykorzystywane do scenografii w programach telewizyjnych i filmach („Złotopolscy”, „Pół żartem, pół serio”, „Adam i Ewa”). Artysta angażuje się też w działalność społeczną. Wielokrotnie bezpłatnie prowadził warsztaty rzeźbiarskie w szkołach i muzeach.
Andrzej Graczyk marzy, aby wyremontować stary, blisko 100-letni dom na pracownię z prawdziwego zdarzenia. Ale jak mówi, na razie to dla niego zbyt duże wyzwanie finansowe. Wierzy jednak, że marzenie uda się spełnić. Podobnie jak to, aby któreś z jego dzieci przejęło jego pasję. Być może będzie to najmłodszy z czwórki latorośli, Kacper. – Ma dopiero roczek, ale już dostał dłutko-zabawkę do rączki i zaczął trochę nim ruszać. Dobrze, gdyby chciał kontynuować dzieło ojca – mówi Andrzej Graczyk.    (gsz)
fot. Grzegorz Szkopek