Śladami płockich Żydów. Dwujęzyczny przewodnik Fundacji Nobiscum

Obecna przez ponad 700 lat w Płocku społeczność żydowska pozostawiła w przestrzeni miejskiej ślady swojej obecności. Istniejące do dzisiaj kamienice, w których niegdyś mieściły się żydowskie sklepy i szkoły, mykwa czy mała synagoga przypominają o wspólnej przeszłości. Historię ponad 50 różnych budynków przedstawia w przewodniku „Śladami płockich Żydów” Gabriela Nowak-Dąbrowska. 

To druga edycja przewodnika Fundacji Nobiscum, który swoją premierę miał w 2019 roku. Nowe wydanie zostało rozszerzone o dodatkowe informacje (choć nie w każdym przypadku udało się je uaktualnić). Jest też interaktywne – pod kodami QR na stronach kryją się dodatkowe treści video i grafiki.  Podążając kolejnymi ulicami starego miasta poznajemy właścicieli domów, sklepików i warsztatów. Publikacja zawiera współczesne i archiwalne zdjęcia. Zgrabna niewielka książeczka to bez wątpienia solidne kompendium wiedzy o starym Płocku. 
Przed wybuchem II wojny światowej w przeszło trzydziestotysięcznym mieście, prawie 1/3 mieszkańców stanowili Żydzi. Dzielnica żydowska obejmowała ulice: Szeroką (obecnie Kwiatka), Synagogalną, Niecałą, Tylną i Jerozolimską. Najwięcej warsztatów, punktów usługowych i gastronomicznych znajdowało się przy Szerokiej, wytyczonej w obrębie dawnej fosy, jeszcze za czasów Kazimierza Wielkiego. 
Ulica nosiła różne nazwy, m.in. Przykop i Nowa. W 1935 roku dostała patrona – Józefa Kwiatka, działacza socjalistycznego i dziennikarza, który mieszkał pod numerem 45. Pod „siódemką” mieściła się szkoła żydowska, wzniesiona w latach 1821-23. W czasie II wojny była tam siedziba Rady Żydowskiej oraz Służby Porządkowej. Od 1950 roku – działała Spółdzielnia Pracy Dziewiarskiej im. Gerszona Dua. Obecnie płocczanie i turyści mogą zwiedzać otwarte w 2013 roku Muzeum Żydów Mazowieckich. Z dawnego wyposażenia wnętrza pochodzi szafa na rodały z I poł. XIX wieku, która jest częścią ekspozycji. 
W tzw. „domu rabina” przy Kwiatka 25 jego właściciel, Icek Karasek, miał skład żelaza i narzędzi rolniczych. Później swoje sklepy prowadzili: Dawid Jesion (handel słodyczami), Ber Ciechanowski (sklep z obuwiem), Jakub Płockier (czapnik), Pinkus Zylber (materiały łokciowe), Icek Kronenberg (sklep galanteryjny). Ostatni rabin Płocka – Mordechaj Dawid Ejdelberg mieszkał wraz z rodziną w budynku przy Bielskiej 12. Do Płocka już nie wrócił. Zginął w 1942 roku rozstrzelany przez Niemców.
Kamienicę przy Kwiatka 26, wzniesioną w 1875 roku (razem z halą targową) przez Stanisława Wysockiego nazywano „Żelazną Bramą”. (...)

(lesz)

Fot. Fundacja Nobiscum

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego