Poeta rzeźby i symbolista

Podziemia NovegoKina Przedwiośnie okazały się znakomitą przestrzenią wystawienniczą. Na 300 metrach kwadratowych wyeksponowano rzeźby i malarstwo Bolesława Biegasa – artysty żyjącego na przełomie XIX i XX w., który zdobył największą sławę we Francji. Teraz dzięki inicjatywie Muzeum Mazowieckiego ma szansę zostać doceniony przez odwiedzających nową stałą wystawę.
– To nowa wiosna dla Biegasa i jego sztuki – powiedział podczas otwarcia dyrektor Muzeum Mazowieckiego Leonard Sobieraj. W podziemiach „Przedwiośnia” pokazano około 200 eksponatów. Są wśród nich obrazy i rzeźby pochodzące ze zbiorów Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego / Biblioteki Polskiej w Paryżu, Muzeum Mazowieckiego w Płocku oraz z prywatnej kolekcji Roberta Szustkowskiego. Można zobaczyć portrety Petrarki, Szekspira, Beethovena, Bacha, obrazy z cyklów tematycznych: Wampiry wojny, Sferyzm, Mistyka nieskończoności (razem około 140), a także prace rzeźbiarskie ze wszystkich okresów twórczości, np. półposągi. Obecna na wernisażu dyrektor Biblioteki Polskiej w Paryżu Danuta Dubios nie kryła radości z faktu, że spuścizna Biegasa znalazła się na Mazowszu, skąd pochodził artysta.
Bolesław Biegas był przedstawicielem nurtu symbolistycznego. Sławę i uznanie krytyki zdobył w Paryżu, dokąd wyjechał po przerwaniu studiów w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Mieszkał tam aż do śmierci w 1954 roku. Umarł w zapomnieniu. Swoje prace zapisał Polskiemu Towarzystwu Historyczno-Literackiemu. Rzeźbiarska twórczość Biegasa ulegała m.in. wpływom filozofii Stanisława Przybyszewskiego. To z inspiracji jego utworami tworzył alegoryczno-symboliczne rzeźby, poruszające problematykę ludzkiej egzystencji. Równolegle tworzył rzeźby o syntetycznej, zgeometryzowanej formie, ulegając fascynacji prasłowiańszczyzną, a zwłaszcza postacią Światowida. Około 1900 r. zaczął uprawiać malarstwo, początkowo inspirując się twórczością Wyspiańskiego. Potem wykształcił charakterystyczny styl objawiający się w: cyklu „portretów sferycznych”, w których ludzkie twarze przenikają się z siatką linii i płaszczyzn dzielonych łukami i geometrycznymi kształtami; satyrycznym malarstwie politycznym, m.in. Walka rosyjsko-japońska, Neron na polskiej ziemi…; serii obrazów przedstawiających przestylizowane postaci mitologiczne – Tytanid i Tytanów o nadludzkich kształtach i sile; cyklu obrazów – nokturnów o zabarwieniu oniryczno-erotycznym (Mistyka nieskończoności); serii archaizujących portretów sławnych ludzi, w nokturnowym otoczeniu; serii obrazów Wampiry wojny.
– Biegas był bardziej znany we Francji niż w Polsce. Niektórzy uważali go za lepszego niż Rodin. Jego rzeźby były w Paryżu sensacją – mówił przybyły na otwarcie prof. Xavier Deryng, historyk sztuki. Przy okazji komplementował płockie zbiory secesji. Przypomniał, że jeszcze 20 lat temu Płock miał bardzo mało przykładów twórczości Biegasa, a dzisiaj, dzięki dobrej współpracy, darom i depozytowi ma ich ponad dwieście.
O Bolesława Biegasa zabiegał jeszcze były dyrektor Muzeum Mazowieckiego, Tadeusz Zaremba, przed 20 laty. W 1996 r. Muzeum Mazowieckie pozyskało do swych zbiorów w ramach depozytu część dzieł Biegasa, którym poświęcono jedną z sal ekspozycji stałej kamienicy secesyjnej MM. Najnowsza ekspozycja to wynik wieloletniej współpracy instytucji, prywatnego kolekcjonera oraz ARTgalerii.net. Organizacja ekspozycji czerpiącej źródła w głównej mierze ze zbiorów zagranicznych jest bezprecedensowym przedsięwzięciem na taką skalę i niepowtarzalną okazją do kompleksowego zapoznania się z twórczością artysty.
Prof. Xavier Deryng zaprezentował podczas wizyty w Płocku swoją monografię o Bolesławie Biegasie, której wydawcą jest Towarzystwo Historyczno-Literackie / Biblioteka Polska w Paryżu. Część biograficzną ilustruje kilkusetstronicowy album z fotografiami prac Biegasa. Zaprezentowane są w niej także muzea, w których znajdują się prace artysty oraz miniatury prac z wybranych kolekcji.
Otwarcie wystawy Bolesław Biegas – rzeźba i malarstwo inauguruje obchody 190-lecia Muzeum Mazowieckiego, najstarszej publicznej placówki muzealnej w kraju powstałej z inicjatywy społecznej.
Lena Szatkowska