P?ock - Co kryj? dokumenty bezpieki?

W czwartek (5 lipca), w P?ocku, ju? po raz trzeci, mo?na by?o sk?ada? wnioski o udost?pnienie dokument?w by?ych organ?w bezpiecze?stwa PRL. Pracownicy Biura Udost?pniania i Archiwizacji Oddzia?u Instytutu Pami?ci Narodowej w ci?gu kilku godzin wydali szesna?cie, a przyj?li czterna?cie wniosk?w. Przychodzi?y osoby, kt?re chcia?y pozna? prawd? o sobie lub swoich bliskich.Zdaniem Leszka Sitka, naczelnika oddzia?owego Biura Udost?pniania i Archiwizacji Dokument?w Instytutu Pami?ci Narodowej, cz??? os?b sk?adaj?cych wnioski o udost?pnienie dokument?w by?ych organ?w bezpiecze?stwa PRL, robi?a to w celu wyja?nienia ?yciowych epizod?w dotycz?cych tamtego okresu. – Niekt?rzy spo?r?d sk?adaj?cych wnioski robi? to z czystej ciekawo?ci. Chc? wiedzie?, co spowodowa?o okre?lone wydarzenie w ich ?yciu. Tu szukaj? odpowiedzi. Jednak zdecydowana wi?kszo?? wnioskodawc?w to osoby, kt?re w szczeg?lny spos?b dotkn??y represje okresu PRL-owskiego. Poczynaj?c od os?b, kt?rych m?odo?? by?a zwi?zana z okresem II wojny ?wiatowej i p??niej z opozycj? powojenn?, refleksjami powojennymi, a? do m?odego ruchu solidarno?ciowego. W przypadku P?ocka, a? do wcze?niejszych wydarze? z 1976 roku. Wype?nione wnioski od razu zostan? przekazane do archiw?w g??wnych i b?d? dalej kierowane do miejsc, gdzie poszukiwane dokumenty mog? by? przechowywane. Nast?pnie b?d? kompletowane tak zwane teczki. Jednak na otrzymanie do nich dost?pu trzeba b?dzie czeka? co najmniej oko?o roku. Jest to spowodowane tym, ?e wnioski z?o?y?a bardzo du?a liczba os?b. Jak powiedzia? nam Leszek Sitek, cz??? os?b ma szanse na to by dotrze? do dokument?w wcze?niej. – Informacje o tym, kto otrzyma pierwszy teczk?, b?d? podawane w oficjalnych komunikatach prezesa Instytutu Pami?ci Narodowej prof. Leszka Kieresa. W szczeg?lny spos?b b?d? traktowane osoby, kt?re w wyj?tkowy spos?b do?wiadczy?y prze?ladowa? oraz osoby starsze. Generalnie jednak prawo do z?o?enia wniosku ma ka?dy. Mog? tak?e przychodzi? funkcjonariusze s?u?by bezpiecze?stwa. W P?ocku, do pracownik?w Biura zg?asza?y si? tak?e osoby, pytaj?ce czy co? na ich temat mo?e by? w dokumentach oraz rodziny pokrzywdzonych os?b zmar?ych. – W ostatnim przypadku potrzebna jest kserokopia dowodu osobistego (ze zdj?ciem i numerem dowodu) i akt zgonu osoby nie?yj?cej. Zdarzaj? si? przypadki, ?e osoba zgin??a w niewyja?nionych okoliczno?ciach, a ?wczesne s?u?by PRL nie wydawa?y b?d? nie chcia?y wyda? takiego dokumentu. Teraz liczy si? stopie? pokrewie?stwa – powiedzia? Leszek Sitek. Istnieje mo?liwo??, ?e osobom chorym lub starszym, kt?re nie mog? dotrze? osobi?cie, przedstawiciele IPN dostarcz? wnioski. Ca?a akcja zwi?zana z wydawaniem wniosk?w o udost?pnienie dokument?w i sk?adanie zapyta? dotycz?cych uzyskania statusu pokrzywdzonego, zosta?a zapocz?tkowana w maju bie??cego roku. W tym czasie pracownicy IPN wydawali wnioski o udost?pnienie dokument?w w dwunastu miastach, mi?dzy innymi w Katowicach, Szczecinie, Rzeszowie, Poznaniu, Warszawie, Wroc?awiu, Lublinie, ?odzi, Krakowie. Podczas akcji na Mazowszu przyj?to oko?o 800 wniosk?w. W jakim celu przychodzi?y osoby sk?adaj?ce wnioski o udost?pnienie dokument?w? Mieczys?aw Szmulewicz, mieszkaniec P?ocka, przyszed? z ciekawo?ci. Chcia? dowiedzie? si? czy mia? w okresie PRL-u za?o?on? teczk?. – Do z?o?enia wniosku o udost?pnienie dokument?w sk?oni? mnie dos?ownie przypadek. Jeden z moich znajomych sk?ada? zeznanie, jako poszkodowany, w sprawie o pobicie. W?r?d zdj?? os?b, kt?re dosta? do przejrzenia, by?a tak?e moja fotografia. Powiedzia? mi o tym. Postanowi?em wyja?ni? sk?d si? tam wzi??o. Nigdy nie by?em ?adnym kryminalist?. Na tej podstawie z?o?y?em pow?dztwo. Oczekuj?, ?e dzi?ki takiej mo?liwo?ci, uda mi si? wyja?ni? t? spraw?. B?dzie to podstawa i dla s?du i dla mnie. Adam Grabarczyk przyszed? aby wyja?ni? sprawy dotycz?ce jego ojca, ?o?nierza Armii Krajowej. – Po powrocie z obozu w Mathausen zosta? aresztowany. Nie wiem dlaczego? Siedzia? nawet w cel KS. Przez tyle lat nie uda?o si? wyja?ni? tej sprawy. Mamy nadziej?, ?e mo?e teraz znajdziemy odpowied? na nasze pytanie. Chcia?em dowiedzie? si? z jakich przyczyn. Ustalenie prawdy interesuje mnie wy??cznie ze wzgl?d?w czysto prywatnych, historycznych. Ponownie wnioski o udost?pnienie dokument?w by?ych organ?w PRL, b?d? wydawane prawdopodobnie na prze?omie sierpnia i wrze?nia br. rad Fot. D. Ossowski