Olęderscy osadnicy

Płockie stowarzyszenie Tradytor nagrywa film dokumentalny o świątyniach protestanckich na ziemi płockiej. Zakończenie zdjęć planowane jest w połowie wakacji. Premiera odbędzie się jesienią.
Reżyserem filmu jest Michał Umiński, a w samym projekcie bierze udział 11 członków stowarzyszenia Tradytor. Przed rozpoczęciem zdjęć, pod koniec czerwca, filmowcy zrobili rekonesans. Zwiedzili obiekty dawnych świątyń protestanckich w miejscowościach: Troszyn Nowy, Wiączemin Polski, Sady, Nowe Wymyśle. Zarejestrowali na taśmie filmowej obecny stan budynków wraz z krótką notą historyczną. W ten sposób opisano cztery nieruchomości, ale niestety żadna z nich nie przetrwała do chwili obecnej w stanie nadającym się do użytkowania. Dalsze sceny będą kręcone w Płocku i Karwosiekach.
Krzysztof Zadrożny, prezes stowarzyszenia, wyjaśnia, że na filmie będzie można zobaczyć wszystkie kościoły protestanckie w naszym regionie, które ocalały do dnia dzisiejszego. – Jest ich niewiele. Ze względu na opłakany stan, za kilka lat niektórych z nich już pewnie nie będzie. Film będzie ogólnodostępny, rozpropagowany zostanie w celach edukacyjnych m.in. w szkołach powiatu płockiego. Dostępny będzie również na stronie internetowej stowarzyszenia www.tradytor.pl. Do zakończenia wszystkich prac nad filmem termin premiery nie będzie znany, ale w stosownym czasie poinformujemy osoby zainteresowane tematem o dacie i miejscu oficjalnej jego prezentacji.
Pierwszy z odwiedzonych budynków znajduje się w Troszynie Nowym, powstał krótko przed wybuchem II wojny światowej. Obecnie pełni funkcję magazynu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Zapewne ten fakt uchronił go przed dewastacją, która dotknęła podobne budynki opuszczone na początku lat 90. ubiegłego wieku. Należy w tym miejscu wspomnieć, że do niedawna były nieoficjalne plany powołania w nim izby pamięci osadnictwa olęderskiego na tych terenach.
Podobnym stażem legitymuje się dawna świątynia w Wiączeminie Polskim. Jeszcze na początku lat 90. minionego wieku pełniła funkcję kościoła katolickiego. Prawdopodobnie to, jak również peryferyjne położenie, wpłynęło na względnie dobry stan techniczny budynku. Mimo że został opuszczony przez ostatnich użytkowników dwie dekady temu, posiada jeszcze elementy galanterii drewnianej oraz w miarę szczelne pokrycie dachowe.
Najstarszy ze zwiedzanych obiektów zlokalizowany jest w miejscowości Sady. Pochodzi z początku XIX wieku. W chwili obecnej w niczym nie przypomina obiektu sakralnego, lecz raczej typowy olęderski budynek mieszkalny tamtego okresu. Pobudowany był prawdopodobnie na planie prostokąta, parterową kondygnację zwieńczono dwuspadowym, wysokim dachem. Do dnia dzisiejszego zachowała się jedynie połowa obiektu, jeszcze do niedawna pełniła ona funkcje mieszkalne.
Filmowcy odwiedzili także Nowe Wymyśle. Tu również udało się odnaleźć im budynek dawnej świątyni protestanckiej. Na uwagę zasługuje fakt, że jako jedyny posiadał tablicę informującą o pełnionej niegdyś funkcji. Ten obiekt, podobnie jak większość mu podobnych, pozostawał przez ostatnie dziesięciolecia opuszczony, skutkiem czego w chwili obecnej praktycznie grozi zawaleniem.
Podczas ekspedycji śladami byłych obiektów sakralnych wyznania protestanckiego, w miejscowości Nowe Wymyśle członkowie stowarzyszenia spotkali uczestników zorganizowanej wycieczki potomków, pierwszych olęderskich osadników tych terenów. Ta grupa zwiedzająca liczyła kilkadziesiąt osób, w przeważającej większości ze Stanów Zjednoczonych, Kanady oraz Francji. Były wśród nich również osoby zamieszkujące te okolice w dzieciństwie i wczesnej młodości.
Realizowany dokument to nie jedyny film kręcony przez stowarzyszenie. Równolegle do filmu o świątyniach protestanckich od połowy lipca będzie nagrywany film dokumentalny o młynach powiatu gostynińskiego. Jego pomysłodawcą jest Radosław Rękawiecki z oddziału „Tradytora” w Gostyninie.    mś