Muzeum Żydów Mazowieckich

Muzeum funkcjonuje w nazywanej Małą Synagogą dawnej bożnicy z XIX wieku. Tutaj religijni żydowscy mieszkańcy Płocka modlili się, a ich dzieci poznawały tajniki świętych ksiąg. W czasie II wojny światowej w budynku mieściła się Rada Żydowska (Judenrat). Po wojnie powstała tam spółdzielnia dziewiarska. Pustoszejący budynek ocaliło Stowarzyszenie Synagoga Płocka. Muzeum Żydów Mazowieckich powołano w 2013 roku. Prezentuje oraz popularyzuje historię i kulturę żydowską. Oprócz wystawy stałej gości odczyty, koncerty, spotkania autorskie. Zaprasza na ekspozycje czasowe i spektakle teatralne. Do stałych punktów programu należą cykl „Elektronika po żydowsku” (jesienią) czy „Kino przedwojenne pod chmurką” (latem). 15 marca 2023 roku minęła dziesiąta rocznica działalności MŻM.

Główną część ekspozycji stanowi multimedialna wystawa opowiadająca o dziejach osadnictwa żydowskiego na ziemiach polskich – od początków aż po współczesne odrodzenie kultury żydowskiej w Polsce. Przestrzeń podzielona jest na trzy główne strefy tematyczne: przedsionek, pomieszczenie Holokaust i salę główną.

Plansze znajdujące się w przedsionku opowiadają o historii Żydów na Mazowszu. W sali głównej w nowoczesnej formie (kioski multimedialne) prezentowane są elementy kultury Żydów w Polsce na przykładzie kuchni, muzyki, świąt, zwyczajów oraz  architektury.  Można obejrzeć film, który pokazuje Płock w roku 1920.

Część poświęcona zagładzie zbudowana jest na bazie książki „Kartki z pożogi” Symchy Gutermana i archiwalnych fotografii z wywózki płockich Żydów z getta w 1941 roku. Dopełnieniem ekspozycji jest multimedialne widowisko wyświetlane w oknach sali głównej Małej Synagogi.

Wyjątkowym eksponatem na ekspozycji jest oryginalna szafa aron ha-kodesz, szafa ołtarzowa, w której przechowywane są zwoje Tory nawinięte na wałki, spisane ręcznie w języku hebrajskim na pergaminie. Płocka szafa powstała w pierwszej połowie XIX wieku, po 1830 roku. Nazywana „świętą arką” nawiązuje do biblijnej Arki Przymierza, w której Izraelici umieścili tablice z Dziesięciorgiem Przykazań.

Szafa aron ha-kodesz przetrwała obie wojny światowe i odrestaurowana powróciła  do dawnej bożnicy. W listopadzie 2023 roku przypadnie 200. rocznica pierwszego nabożeństwa w tym miejscu.

Muzeum Żydów Mazowieckich  można zwiedzać od wtorku do niedzieli. W okresie letnim zaprasza od godz. 10.00 do 17.00 (ostatnie wejście 45 minut przed zamknięciem). Wstęp na wystawę jest bezpłatny. W muzealnym sklepiku zaopatrzymy się w pamiątki: zeszyty, zakładki papierowe i magnetyczne, magnesy, ściereczki do okularów.

Aktualnie w bożnicy prezentowana jest wystawa czasowa „Blum/Cieśniewski. A jednak życie”, na którą składają się prace: profesora Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Wojciecha Cieśniewskiego i izraelskiej artystki Avivy Blum-Wachs.

(opr. lesz)

Artykuł promocyjny