Mazowsze dla Korony. Trzeba badać i popularyzować historię regionu

W Muzeum Mazowieckim odbyła się konferencja dotycząca projektu „Mazowsze dla Korony. 500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego”. Obchody okrągłego jubileuszu, który przypada w 2026 roku rozpoczęła wystawa plenerowa prezentująca dzieje regionu, proces inkorporacji i historyczne ziemie Mazowsza. Zakończy – zaplanowana za rok we wrześniu sesja naukowa przygotowana wspólnie z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. W konferencji wzięli udział: marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik, dyrektor MMP Leonard Sobieraj, zastępca dyrektora ds. ogólnych IH PAN prof. dr hab. Bartosz Kaliski, dr Anna Salina z IH PAN, dr Magdalena Bilska-Ciećwierz z Działu Historii MMP oraz kierownik zespołu rekonstruktorów Daniel Sukniewicz.

Muzeum Mazowieckie wspólnie z Samorządem Województwa Mazowieckiego zadbały o ciekawy program obchodów. Poszczególne wydarzenia skierowane są do szerokiej grupy odbiorców. Po mazowieckich miastach wędruje ekspozycja planszowa „Mazowsze dla Korony”. Obecnie można ją oglądać w Garwolinie i Zakroczymiu. W kolejnych miesiącach pojedzie do Płońska, Mszczonowa i Mińska Mazowieckiego.

Marszałek dodał też, że w projekt zaangażowały się mazowieckie instytucje kultury, placówki edukacyjne, wielu innych partnerów, m.in Diecezja Płocka.

W szkołach trwają lekcje żywej historii, które prowadzi zespół rekonstruktorów pod kierownictwem archeologa, dziennikarza i regionalisty Daniela Sukniewicza: „Pokazujemy dzieciom historię, której nie znają. Często pierwszy raz słyszą, że region, w którym mieszkają, ma tak bogate książęce korzenie. Najciekawsze są historie bohaterów, pierwszego księcia Konrada i ostatnich książąt, którzy zginęli w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach”. Powodzeniem wśród młodzieży cieszą się escape room, czyli krypta i trening walki na miecze. Uczniowie młodszych klas układają mapę Mazowsza z puzzli czy odgrywają scenki z postaciami z mazowieckich legend. Starsi biorą udział w debacie z alternatywną historią lub rozwiązują zagadkę kryminalną. Lekcje wzbogacają rycerskie gry i zabawy sprawnościowe. Lista szkół chętnych do wzięcia udziału w „Mazowieckim Projekcie Żywej Historii” jest długa. Do tej pory odbyły się w ponad 100 placówkach. Docelowo ma ich być 500.

„Mazowsze dla Korony” ma również część badawczą pod nazwą „Mazowsze w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego 1462-1526”. Dzięki podpisanej po raz pierwszy przez płocką placówkę i Instytut Historii PAN umowie – historycy przygotowują publikacje na temat władców Księstwa Mazowieckiego, społeczeństwa i elit kulturalnych. Wyniki badań i wydawnictwo zostaną zaprezentowane na konferencji naukowej we wrześniu 2026 r., w rocznicę złożenia przez Sejm Księstwa Mazowieckiego przysięgi na wierność królowi Zygmuntowi I Staremu.

Kierowniczka Mazowieckiego Zespołu Badawczego Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk Anna Salina zaznaczyła, że wbrew obiegowym opiniom Mazowsze w momencie inkorporacji nie było ubogą panną.

Jednym z głównych punktów obchodów jubileuszu będzie wystawa czasowa w Muzeum Mazowieckim (2026), na którą złożą się bardzo cenne zabytki książęcego Mazowsza.

Magdalena Bilska-Ciećwierz z Działu Historii  dodała, że wystawa ma ukazać to, co Mazowsze wniosło do historii, kultury polskiej i co z tego dziedzictwa zostało nam do dzisiaj.

Do 1526 roku Mazowsze znajdowało się pod panowaniem książąt mazowieckich. Dzięki ich rządom przez trzy wieki dobrze rozwijały się handel i rzemiosło. Powstały takie miasta jak Ciechanów, Czersk i Liw, a w nich zamki warowne. Po bezpotomnej śmierci Stanisława i Janusza III księstwo na prawie lennym włączono do Królestwa Polskiego.

fot. Mateusz Wawrzyński