Mazowiecki Szlak Tradycji

Mazowsze można odkrywać za każdym razem na nowo – zależnie od tego, w którą jego część się zagłębimy. Jednym z najbardziej różnorodnych i ciekawych obszarów jest oczywiście mazowiecka tradycja. Z myślą o niej powstał Mazowiecki Szlak Tradycji.

– Na przekór nieuchronności zmian, trwa - jakby w ukryciu – pewien fascynujący świat. Oczarowani jego barwnością wyruszyliśmy w podróż mało uczęszczanymi ścieżkami naszego regionu, by napotkać po drodze niezwykłe miejsca i ludzi przepełnionych pasją. To właśnie im, strażnikom wiedzy i umiejętności naszych przodków, dedykujemy ten szlak – opowiadają twórcy projektu.
Celem projektu jest: pamiętać, zachować, czerpać inspiracje. Do tej podróży zaproszeni są wszyscy mieszkańcy i goście Mazowsza.

Na szlaku można spotkać twórców, którzy z pasją uprawiają tradycyjne formy rękodzieła. Można zaprosić ich na warsztaty, zamówić u nich przedmioty, które wykonują lub zaangażować ich do współpracy przy artystycznych projektach.
Ścieżki szlaku prowadzą także do świata tradycyjnej muzyki i tańca. Znajdują się na nich informacje, jak skontaktować się z kapelami, zespołami czy solistami. Istnieje możliwość zaproszenia ich do wzięcia udziału w koncercie, potańcówce, warsztatach, nagraniach.
Na smakoszy regionalnej kuchni czekają wytwórcy tradycyjnych produktów. Tu można skosztować i zamówić kulinaria wytwarzane tradycyjnymi metodami według starych receptur.
Mazowsze to kraina drewnianych kościołów. Fascynujące historie tych świętych przybytków, okraszone zapachem starego drewna i kadzidła, czekają na odkrywców. Na stronie szlaku są informacje o godzinach otwarcia kościołów i kontakt do ich opiekunów.
Ścieżki wiodą także do szczególnych miejsc i ludzi skoncentrowanych na ochronie i zachowaniu tradycyjnej kultury – do muzeów, skansenów, właścicieli prywatnych kolekcji, instytucji i organizacji pozarządowych. Odwiedzać te miejsca można korzystając z propozycji projektów edukacyjnych, nawiązując ciekawą współpracę z ludźmi przepełnionymi zaangażowaniem i wiedzą w obszarze ochrony naszego dziedzictwa.

Rękodzieło

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

 Eugeniusz Węgiełek ze swoim rękodziełem, Pęcław - fot. archiwum - Mazowiecki Szlak Tradycji

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Dotyczyło to także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Muzyka i taniec

Zespół Pasieka z Platerowa - fot. archiwum - Mazowiecki Szlak Tradycji

Województwo Mazowieckie obejmuje kilka regionów, znacznie odmiennych kulturowo. Samo Mazowsze jest krainą historyczną, położoną w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. W wyniku przemian ustrojowych i związanych z tym zmian administracyjnych do województwa mazowieckiego włączono region podlaski na wschodzie, Ziemię Sandomierską będącą częścią Małopolski oraz Radomszczyznę. W efekcie mamy do czynienia z różnymi tradycjami muzycznymi, stanowiącymi bogactwo regionalnej kultury.

Architektura wiejska

Wiek XVIII oraz początek XIX stulecia charakteryzowały się wzmożonym ruchem budowlanym, stąd na obszarze województwa mazowieckiego spotkamy ogromną różnorodność zabytków, także w obrębie architektury drewnianej. Zachowało się jeszcze kilka tysięcy tego typu obiektów, a wśród nich miejskie i wiejskie domy, zabudowania gospodarcze i użytkowe – spichlerze, stodoły, czy ostatnie drewniane wiatraki.
Mazowiecki Szlak Tradycji pozwala na nowo odkryć bogactwo tego krajobrazu, prezentując drewniane zabytki usytuowane na terenach wiejskich oraz małomiasteczkowych.

Kulinaria

KGW z Glinianki, Sójka Gliniecka - fot. archiwum - Mazowiecki Szlak Tradycji

Każdy region, subregion, wieś, a nawet rodzina mają swoje tradycyjne, ulubione potrawy, wykonywane według sprawdzonych receptur. Niektóre z nich są rodowymi tajemnicami, przekazywanymi z pokolenia na pokolenie - można poznać ich smak, jednak przepis pozostanie rodzinną tajemnicą. Ostatnio powraca się do lokalnych tradycji, ważna staje się wspólnotowość. Wzrosła także świadomość tego co jemy, pojawiły się programy promujące zdrową żywność, doceniane są produkty wytwarzane z lokalnych odmian oraz pochodzące z ekologicznych gospodarstw i upraw.Ten trend ma też swoje podłoże w tęsknocie za smakami dzieciństwa.

Miejsca

Niewielkie zagrody, wielohektarowe skanseny, państwowe muzea, różnorodne kolekcje gromadzone we własnych domach, ośrodki kultury i placówki prowadzone przez organizacje pozarządowe. Wszystkie te miejsca łączy jedna idea – służą ochronie dziedzictwa. Rozsiane po całym województwie, tworzą regionalną mozaikę jego kulturowych odcieni. Odwiedzając je poznajemy świat, który istniał kiedyś, który się zmieniał, przeobrażał, dopasowywał do nowych czasów w swoisty dla niego sposób.
Ten miniony świat odnajdziemy chociażby w skansenach, które dzięki położeniu na rozległym obszarze, zabierają nas w przestrzeń dawnej wsi, z różnorodnymi zagrodami, warsztatami wiejskimi, zabudowaniami dworskimi i sakralnymi, sadami oraz ogrodami rozsianymi pośród uprawnych pól.

Wydarzenia

Przez cały rok, często zgodnie z rytmem pór roku, świąt i prac gospodarskich, w różnych punktach na terenie Mazowsza odbywają się ciekawe wydarzenia skupione wokół regionalnych tradycji. Dzieje się wiele, a niektóre z przedsięwzięć są godne polecenia.

Oprac. (jb)

www.mazowieckiszlaktradycji.com