Mazowiecki rolnik czołowym eksporterem

Siedem na dziesięć świeżych owoców oraz połowa warzyw eksportowanych z Polski pochodzi z województwa mazowieckiego. Znaczący ich procent produkują rolnicy z ziemi płockiej.
Za granicę wysyłamy głównie jabłka, grusze, kapustę pekińską, pomidory oraz białe i czerwone mięso. Mazowieckie produkty trafiają do 23 krajów (poza UE), przede wszystkim na stoły w Rosji, Białorusi, na Ukrainie czy Mołdawii. Intensywny eksport pozostaje pod stałą kontrolą służb wojewody: inspekcji ochrony roślin i nasiennictwa, weterynarii oraz jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Jabłka, kapusta, pieczarki…

W 2012 roku mazowieccy rolnicy i przedsiębiorcy wyeksportowali 820 tys. ton warzyw i owoców, czyli o ponad 300 ton więcej niż w roku 2011. Najczęściej na eksport przeznaczane były jabłka (667 tys. ton) oraz grusze (32 tys. ton), a także śliwy (2 tys. ton), truskawki (6 tys. ton) i wiśnie (2 tys. ton). Wysyłka jabłek w porównaniu do 2011 roku wzrosła o 76 proc., a grusz o 68 proc. Z warzyw najczęściej eksportowano kapustę pekińską (37 tys. ton – wzrost o 37 proc.), pomidory (27 tys. ton – wzrost o 17 proc.), marchew (6 tys. ton) i cebulę (1 tys. ton). Mazowsze jest niekwestionowanym liderem także pod względem pieczarek – wysłaliśmy ich za granice 45 tys. ton, co stanowi 93 proc. krajowego eksportu. Stałym zainteresowaniem wśród importerów w 2012 roku cieszyły się również mięso czerwone (ponad 44 tys. ton) i białe (ponad 15 tys. ton), produkty mleczne (ponad 50 tys. ton) oraz ryby (398 ton). – Kiedyś Polska nazywana była spichlerzem Europy. Obecnie może nie eksportujemy tak dużo zboża, ale wysyłamy coraz więcej innych produktów rolnych, m.in. warzyw i owoców. Można więc powiedzieć, że dziś Mazowsze staje się nie spichlerzem, ale spiżarnią – mówi Jacek Kozłowski, wojewoda mazowiecki.

Rosja głównym odbiorcą

Od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wysyłanie towarów do państw wspólnoty nie jest traktowane jako eksport. Głównym odbiorcą mazowieckich produktów są od lat mieszkańcy krajów zza wschodniej granicy.
W pierwszej połowie 2013 roku do Federacji Rosyjskiej trafiło 70 proc. eksportowych towarów, na Białoruś 20 proc., do Kazachstanu 4 proc., a na Ukrainę 2 proc. Stale wzrasta również liczba krajów, do których wysyłamy nasze produkty. W 2011 roku było ich 16, a w 2012 roku – 23. Wśród państw importujących warzywa i owoce z Mazowsza są m.in. Algieria, Egipt, Mongolia, Norwegia, Turcja, Azerbejdżan czy Królestwo Arabii Saudyjskiej.
– Rosja jest bardzo dobrym odbiorcą jabłek – mówi Lech Dąbrowski, sadownik z gminy Biała Stara k. Płocka. Należy on do grupy producenckiej (6 udziałowców) z siedzibą w Bodzanówku koło Kowala (powiat włocławski). Grupa produkuje około 3 tysięcy ton jabłek rocznie. – Gdybyśmy procentowo chcieli określić odbiorców naszych owoców, to 50% trafia na rynek rosyjski, natomiast reszta zostaje w kraju oraz trafia do państw Unii Europejskiej, głównie Holandii i Belgii. Na Wschodzie być może nie osiągamy tak wysokich cen za nasze owoce, jakbyśmy chcieli, za to swoje cele osiągamy przede wszystkim ilością sprzedawanego towaru. Podkreślę, że to już nie jest ten rynek rosyjski, jaki funkcjonował kilka lat temu, kiedy eksportowaliśmy głównie jabłka stosunkowo mniej wartościowej odmiany Idared. Teraz nasi wschodni partnerzy chcą wszystkich najpopularniejszych odmian: Jonagold, Golden, Mutsu, Champion. Reasumując – to bardzo dobry rynek dla naszych owoców. Niestety musimy pamiętać, że zawsze jest obarczony piętnem polityki. Na przykład jakiś decydent może uznać, że z powodów politycznych nie będzie kupował naszych jabłek, jak to w swoim czasie było na przykład z mięsem. A dla nas zamknięcie rynku dla 50% naszych owoców byłoby prawdziwą tragedią. Póki co, dbamy o ten rynek, jak tylko możemy.

Świnia z paszportem

Eksportowane z Mazowsza produkty znajdują się pod stałym nadzorem służb wojewody. Towary kontrolowane są m.in. przez Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie. Inspektorzy sprawdzają dokumenty umożliwiające identyfikację danej partii owoców. Badają atesty jakościowe, opakowania, warunki przechowywania towarów i transportu. Kontrolowana jest także zadeklarowana klasa jakości sprawdzanych partii. Pobiera się również próbki, które następnie oceniane są pod kątem zgodności z poszczególnymi wymaganiami norm handlowych. W 2012 roku inspektorat przeprowadził ponad 50 tysięcy kontroli – pięć razy więcej niż w roku 2008. W I półroczu 2013 roku kontrolerzy wystawili ponad 38 tys. świadectw zgodności z unijnymi normami handlowymi. Kontrolowane są też eksportowane produkty mięsne, sprawdzana jest m.in. zgodność tusz z dokumentacją zakładową (paszporty zwierząt) oraz oznakowanie towaru specjalną pieczęcią. Prawidłowo oznakowane tusze wołowe z dorosłych byków otrzymują świadectwa jakości – w 2012 roku wystawiono ich 594 (wzrost od 2008 r. o 1980 proc.).
Jak informuje nas Katarzyna Jakowicka, koordynator oddziału prasowego Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, produkty pochodzenia zwierzęcego kontroluje również Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Siedlcach. Pod jego nadzorem znajdują się zakłady posiadające uprawnienia eksportowe: 50 zakładów przetwórstwa mięsnego, 26 – mleka, 1 – produktów rybołówstwa, a także 7 chłodni składowych oraz 3 zakłady pakowania jaj. Nad jakością mazowieckiego eksportu czuwa także Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Wystawia on świadectwa fitosanitarne, które świadczą o tym, że przeznaczone do wywozu rośliny, produkty roślinne lub przedmioty kontrolowane były zgodnie z wymaganiami kraju przeznaczenia. Z ponad 81 tys. świadectw tego typu wystawionych w Polsce w 2012 roku ponad 51 tys. (63 proc.) podpisano w województwie mazowieckim.
Tomasz Szatkowski
fot. D. Ossowski