Marzenia gostynińskich regionalistów doczekały się realizacji. W Gostyninie powstanie kolejna filia Muzeum Mazowieckiego

Jesienią 2023 roku mają się rozpocząć prace remontowe w gostynińskich arkadach. W 2025 roku ma zostać otwarte Muzeum Ziemi Gostynińskiej, które będzie filią Muzeum Mazowieckiego w Płocku.

– W 2020 roku zwróciliśmy się do dyrektora Muzeum Mazowieckiego w Płocku z projektem utworzenia Muzeum Ziemi Gostynińskiej jako filii prowadzonej przez niego placówki – mówi starosta gostyniński Arkadiusz Boruszewski. – Pierwszym krokiem stało się wykupienie od prywatnego właściciela zabytkowego budynku dawnych jatek miejskich przy ul. Floriańskiej 23.
Stworzenie muzealnej placówki w jednym z najcenniejszych  zabytków miasta powinno zapewnić długi żywot zabytkowemu budynkowi, który jest  bardzo zaniedbany,  a przy tym przyczynić się do ożywienia życia kulturalnego i ruchu turystycznego. – Nasze działania znacząco wyprzedziły międzygminne porozumienie, które kilka tygodni temu podpisane zostało w Płocku – podkreśla wicestarosta Maria Wróblewska. – Jednym z filarów płockiego porozumienia ma być ponadlokalna współpraca na rzecz rozwoju turystyki. Powstanie muzeum w Gostyninie, które ma być filią placówki z Płocka doskonale wpisuje się w te działania.
Jednym z prekursorów gostynińskiego muzealnictwa był Józef Oziemski, który zdołał zgromadzić w swoim prywatnym domu około dwóch tysięcy eksponatów. Po jego śmierci większość z nich uległa rozproszeniu.
Idealnym miejscem na eksponowanie historycznych artefaktów byłby pochodzący ze średniowiecza zamek. Kiedy jednak na przełomie XX i XXI wieku rozpoczął się jego remont, ówczesne władze miasta miały inną koncepcję wykorzystania obiektu, który poszczycić się może wspaniałą historią.
Dopiero w 2020 roku samorząd województwa mazowieckiego podjął decyzję o wykupieniu z prywatnych rąk niszczejących jatek przy ulicy Floriańskiej 23 (tuż przy skrzyżowaniu z Wojska Polskiego) i przeznaczeniu ich na Muzeum Ziemi Gostynińskiej, które ma być kolejną filią Muzeum Mazowieckiego w Płocku. – Remont tego obiektu pochłonie kilkanaście milionów złotych – mówił Leonard Sobieraj, dyrektor Muzeum Mazowieckiego w Płocku. – Mamy nadzieję, że Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego wesprze nas finansowo.
W dawnych miejskich jatkach stworzona zostanie stała ekspozycja obrazująca dzieje Gostynina i Ziemi Gostynińskiej. Niestety po pożarze, który miał miejsce w 1809 roku, dawne miasto praktycznie przestało istnieć. Kultura materialna mieszkańców uległa zniszczeniu, podobnie jak utrwalone na piśmie świadectwa przeszłości. Tylko niektóre obiekty pochodzące z wcześniejszych wieków przetrwały w takim stanie, że mogą stanowić atrakcję dla wszystkich zwiedzających.
W tej sytuacji na stałą ekspozycję Muzeum Ziemi Gostynińskiej składać się będzie siedem wiodących bloków tematycznych: ziemianie Ziemi Gostynińskiej i ich siedziby; udział społeczeństwa Ziemi Gostynińskiej w walce o wolną Polskę (Insurekcja Kościuszkowska, powstania narodowe w XIX w., I wojna światowa, wojna z bolszewikami w 1920 r.); mniejszości etniczne i religijne do 1945 roku (powstanie osiedla tkaczy w Gostyninie, kościół ewangelicki, koloniści niemieccy i ich relacje z Polakami, ludność żydowska w życiu politycznym, gospodarczym i kulturalnym dawnego Gostynina, społeczność rosyjska w czasie zaborów); rozwój Gostynina w okresie międzywojennym (samorząd miasta i jego osiągnięcia, znaczące inwestycje budowlane: szpital miejski, nowa szkoła, nowy kościół parafialny, stadion, jatki miejskie, szpital psychiatryczny w Zalesiu, sanatorium przeciwgruźlicze w Kruku, połączenie kolejowe z Kutnem, przejawy życia kulturalnego i umysłowego); II wojna światowa (getto żydowskie, egzekucje, w tym Akcja T4).
Obok ekspozycji  stałej w gostynińskim muzeum znajdą się również: sala wystaw czasowych, biblioteka, wielofunkcyjna sala konferencyjną, sklepik, magazyn zbiorów oraz pomieszczenia edukacyjne i biurowe. Na muzealnym dziedzińcu odbywać się będą imprezy plenerowe.
Projekt przystosowania jatek dla potrzeb muzeum powstał w biurze architektonicznym As Arch.
– Mamy nadzieję, że projektowane przez nas muzeum stanie się miejscem, które zainspiruje i zintegruje mieszkańców Gostynina, będzie służyć zgłębianiu historii naszego regionu, organizacji wydarzeń kulturalnych, wystaw i koncertów. Dołożyłyśmy wszelkich starań, aby nasza koncepcja była spójna  i funkcjonalna, a przy tym nie naruszała pięknej bryły budynku. Funkcję uzupełniającą stanowią elementy zagospodarowania dziedzińca oraz ogrodu – mówią Adrianna Sejbuk i Martyna Stasiniewska z biura architektonicznego As Arch. – Podczas generalnego remontu głównego budynku jego bryła zostanie zachowana. Podobnie będzie ze wszystkimi istniejącymi detalami. W nowym wnętrzu znajdzie się miejsce na wystawy stałe i czasowe. Na piętrze zaprojektowana została sala edukacyjna. W tylnej części obiektu zaprojektowana została muszla koncertowa.
Adrianna Sejbuk i Marta Stasiniewska pochodzą z Gostynina. Są wnuczkami znanej przed laty lokalnej społeczniczki Danuty Stasiniewskiej, co może tłumaczyć ich wielkie zaangażowanie emocjonalne w projekt Muzeum Ziemi Gostynińskiej. – Na dawnych fotografiach Gostynina można zauważyć, że Arkady były niemal z każdej strony otoczone zielenią. Ze względu na wysoki standard estetyczny budynku i jego otoczenia chcemy podjąć dodatkowe działania  mające na celu przywrócenie ładu przestrzennego i roślinności terenu – mówią przedstawicielki firmy AS Arch. – Arkady znajdują się obecnie w fatalnym stanie. Nie tylko dlatego, że od lat nie były remontowane, ale również przez wycinkę drzew i parkujące w pobliżu samochody.
Podczas spotkania poświęconego Muzeum Ziemi Gostynińskiej sala konferencyjna Starostwa Powiatowego była wypełniona do ostatniego miejsca, co dobitnie świadczy o skali zainteresowania projektem, dzięki któremu Gostynin już za dwa lata powinien stać się ważnym punktem na turystycznej mapie Mazowsza.

Stanisław Śląski

Fot. Wizualizacja: AS Arch

* Materiał przygotowany we współpracy ze Starostwem Powiatowym w Gostyninie