30 września uroczyste odsłonięcie pomnika na ul. Tumskiej. Powitajmy Marcelinę Rościszewską

Mamy dla naszych czytelników zaproszenie – na sobotę, 30 września na godz. 13.30. Chcielibyśmy się spotkać – my, czyli członkowie Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Marceliny Rościszewskiej – z mieszkańcami miasta na ul. Tumskiej, w sąsiedztwie Młodzieżowego Domu Kultury. Jak można się domyślić, chodzi o uroczyste odsłonięcie pomnika kobiety, która zapisała się w historii Płocka.

Dla niektórych Marcelina Rościszewska będzie po prostu drugą kobietą, która swoim życiem zasłużyła na to, by jej pomnik stanął na ul. Tumskiej. Za kilka miesięcy, w czerwcu przyszłego roku, będziemy obchodzić dziesiątą rocznicę odsłonięcia pomnika Miry Zimińskiej-Sygietyńskiej, która mocno wtopiła się w tę część miasta. Bez niej trudno dziś wyobrazić sobie pierwszą – od ul. Grodzkiej – część Tumskiej.
Od teraz w środkowej części ulicy, naprzeciwko Młodzieżowego Domu Kultury, będzie stała Marcelina Rościszewska. A kto nie wie, kim była, powinien przeczytać jej skróconą biografię. 
Urodziła się 8 listopada 1875 w Lipawie. W latach 1885-1891 była między innymi uczennicą Instytutu Panien Szlacheckich w Białymstoku, a także słuchaczką wykładów na Sorbonie.
Zawodową karierę rozpoczęła w 1894 r. w Zakopanem, w uzdrowisku doktora Andrzeja Chramca, a wkrótce potem podjęła pracę nauczycielki w domu Talko-Hryncewiczów w Igłowie na Litwie, następnie u państwa Ciechanowskich w powiecie piotrkowskim.
28 października 1896 wzięła ślub z Sewerynem Marianem Rościszewskim, właścicielem ziemskim z Niedroża Młodego koło Drobina. W 1897 i 1998 przyszli na świat jej synowie: Lech i Czesław, zwany Czechem.
Kiedy odchowała dzieci, rozpoczęła aktywną działalność w drobińskim kole ziemianek, założyła łaźnię dla ludu w Drobinie, spółdzielnię Jedność i Koło Gospodyń Wiejskich w Koziebrodach, uczyła też czytania i pisania dzieci wiejskie w Niedrożu.

Początek działalności społecznej
Rok 1908 był dla niej szczególny, bowiem właśnie wtedy – po separacji małżeństwa Rościszewskich – Marcelina przeniosła się wraz z synami do Płocka. Podjęła pracę przełożonej w Szkole Udziałowej w Płocku prowadzonej przez księdza Ignacego Lasockiego. Tu zaczęła swoją działalność zawodową i społeczną. Po wybuchu I wojny światowej Szkoła Udziałowa Żeńska nadal działała, a obok oficjalnego programu realizowano w niej tajny program nauczania w języku polskim.
W 1918 r. Marcelina Rościszewska objęła przewodnictwo nad Komitetem Pomocy Internowanym Legionistom w Łomży. Była założycielką kuchni przygotowującej posiłki polskim żołnierzom, organizowała paczki z żywnością, ciepłą bielizną i ubraniami wysyłanymi na front, uczestniczyła w założeniu szpitala dla rannych w Hotelu Warszawskim w Płocku. 
18 listopada 1918 z jej inicjatywy została powołana Służba Narodowa Kobiet Polskich, będąca służbą pomocniczą dla tworzącej się polskiej armii. Marcelina Rościszewska przewodziła komendzie głównej Płockiego Komitetu Obrony Lwowa, a 3 stycznia 1919 r. pojechała tam z pierwszymi zwerbowanymi oraz darami dla obrońców miasta. 
18 i 19 sierpnia 1920 r. Rościszewska brała aktywny udział w obronie Płocka przed bolszewikami, mobilizowała płocczanki do pomocy przy kopaniu szańców i wznoszeniu barykad. Organizowała szpital, gospodę żołnierską, łaźnię, punkt wymiany bielizny i pisania listów w zarządzanej przez siebie szkole. Zajmowała się wydawaniem broni, przeprowadzała nawet pluton żołnierzy pod ogniem bolszewików.
W 1920 roku założyła Płocki Komitet Pomocy Dzieciom, została kuratorką Domu Inwalidów w Płocku, a rok później przewodniczyła pierwszemu w niepodległej Polsce organizacyjnemu zebraniu Towarzystwa Muzycznego w Płocku. 
20 marca 1921 r. została odznaczona Krzyżem za Męstwo i Odwagę 206. Ochotniczego Pułku Piechoty, a 10 kwietnia uczestniczyła w uroczystym powitaniu przybywającego do Płocka marszałka Józefa Piłsudskiego. Była matką chrzestną sztandaru ofiarowanego przez miasto Płock 6. Pułkowi Piechoty Legionowej. Jeśli dodamy do tego jeszcze współinicjowanie powstania płockiego koła Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej oraz przewodniczenie płockiej sekcji Organizacji Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju, to trudno się dziwić, że w styczniu 2020 roku został powołany Komitet Społeczny Budowy Pomnika Marceliny Rościszewskiej.

Zasłużyła na pomnik
W biurze poselskim poseł Elżbiety Gapińskiej, patronki honorowej Komitetu, spotkali się wówczas: Joanna Banasiak – przewodnicząca, Maria Kaczmarczyk – skarbnik, Jolanta Marciniak-Czoboda – sekretarz oraz Anna Wiśniewska, Agata Bogiel, Eliza Ogorzała, Litosława Koper, Sandra Panuś, Joanna Olejnik i Tadeusz Zombirt. Obok Elżbiety Gapińskiej honorowym patronem został także prezydent Płocka Andrzej Nowakowski.
Od pierwszego spotkania zaczęło się zbieranie środków na budowę pomnika. Wielu płocczan na pewno widziało kilka pań, które na miejskich uroczystościach, w kapeluszach podobnych do tego, jaki przed laty nosiła Marcelina, prosiły o datki na postawienie jej rzeźby. Odbywały się także z udziałem uczniów szkół spektakle, które przybliżały postać Marceliny Rościszewskiej, jej dokonania i zasługi. 
W sobotę zobaczymy efekt pracy komitetu. Rzeźbę zaprojektował i wykonał artysta z Ciechanowa – prof. Marek Zalewski, odlew zrobił Juliusz Kwieciński z Pleszewa. Rzeźba stanie naprzeciwko Młodzieżowego Domu Kultury, w środkowej części ul. Tumskiej. 
Wcześniej, bo o godz. 12.00 w Muzeum Mazowieckim będzie można obejrzeć spektakl przygotowany w ramach 34. Ogólnopolskich Warsztatów Artystycznych Mistrz i Uczeń pod tytułem „Marcelina Rościszewska – marzycielka na służbie”.

Jola Marciniak

Fot. Archiwum Elżbiety Gapińskiej